|
Server : Apache/2.4.62 System : FreeBSD fbsdweb2.web.rcn.net 14.1-RELEASE FreeBSD 14.1-RELEASE releng/14.1-n267679-10e31f0946d8 GENERIC amd64 User : www ( 80) PHP Version : 8.3.8 Disable Function : NONE Directory : /domains/markrose/ |
Upload File : |
<HTML> <HEAD><TITLE>South Amerindian Languages</TITLE></HEAD> <BODY><IMG Align=Top SRC="vermap.gif"> <H2>Numbers in South Amerindian Languages</H2> <A HREF="numbers.shtml">[ Language Index ]</A> <A HREF="default.html">[ Home ]</A> <hr> <h2><a name="andean"><font color="#0000FF">[Andean]</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Culle-Cholonan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="CHT">Cholona+</a></td> <td>an-zel</td> <td>ip-zel</td> <td>is-zel</td> <td>miñip-zel</td> <td>kiok-zel</td> <td>ipzok-zel</td> <td>kilix-zel</td> <td>pak-zel</td> <td>okoñ-zel</td> <td>al'ek-zel</td></tr> <tr><td><a name="HIB">Hibito+</a></td> <td>etsí</td> <td>útsi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Tucanoan</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Western</i></font></td></tr> <tr><td><a name="COZ">Coreguaje</a></td> <td>'t<font size=1><sup>h</sup></font>e<u>?</u>e-</td> <td>'t<font size=1><sup>h</sup></font>e<u>?</u>e-k<font size=1><sup>h</sup></font>a<u>?</u>dghapa-</td> <td>'dghot<font size=1><sup>h</sup></font>e</td> <td>'u~k<font size=1><sup>u</sup></font>a-k<font size=1><sup>h</sup></font>a<u>?</u>dghapa-</td> <td>'t<font size=1><sup>h</sup></font>e<u>?</u>e-h<strike>i~</strike>t<font size=1><sup>h</sup></font><strike>i</strike>-repa-</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>'h<strike>i</strike>ña 'hain<strike>i</strike>k<font size=1><sup>h</sup></font>o-repa-</td></tr> <tr><td><a name="SIN">Siona</a></td> <td>te<u>?</u>é</td> <td>sa,mú,</td> <td>sa,mú,té</td> <td>gahésé<u>?</u>éga</td> <td>[1] <u>?</u>i,tí,</td> <td>[5] [1]</td> <td>[5] [2]</td> <td>[5] [3]</td> <td>[5] [4]</td> <td>si<u>?</u>á sadáya,</td></tr> <tr><td>Pioche</td> <td>tay'ô</td> <td>kayayê</td> <td>t<u>o:</u>asonjê</td> <td>kázia</td> <td>eghátopo</td> <td>yehetawênta</td> <td>[5] hône mogalja</td> <td>ho:poáljo</td> <td><font size=1>adijo ho</font><font size=1><sup>^</sup></font><font size=1>ne mogalja</font></td> <td>ádijô</td></tr> <tr><td><a name="SEY">Secoya</a></td> <td>te'e</td> <td>caya</td> <td>toas<u>o</u>nge</td> <td>cajese</td> <td>te'e j<u>ë</u>të</td> <td>seis</td> <td>siete</td> <td>otso</td> <td>nueve</td> <td>si'a j<u>ë</u>nga</td></tr> <tr><td><a name="ORE">Orejón</a></td> <td>te jã</td> <td>tepe jã</td> <td>baba jã</td> <td>m<strike>i</strike>oyodea jã</td> <td>te j<strike>i</strike>t<strike>i</strike>dea jã</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>(tepe j<strike>i</strike>t<strike>i</strike>-dea jã)</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Central</i></font></td></tr> <tr><td><a name="CUB">Cubeo</a></td> <td>cu~inádo</td> <td>pucadoa</td> <td>yóbecuriyoa</td> <td>yóvaicuvaiyoa</td> <td>cu~inápu rupede</td> <td>[5] [1]</td> <td>[5] [2]</td> <td>[5] [3]</td> <td>[5] [4]</td> <td>pucapuruapede</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Eastern</i></font></td></tr> <tr><td><a name="MYY">Macuna</a></td> <td>cojojau</td> <td>jua</td> <td>idía</td> <td>babari</td> <td>cojómoco:ro</td> <td>[5]jedí gajámo cojáñeáro</td> <td>[5]jedí gajámo juañearo</td> <td>[5]jedí gajámo idéañaro</td> <td><font size=1>[5]jedí gajámo babari</font><font size=1>ñ</font><font size=1>earo</font></td> <td>juamoco:ro</td></tr> <tr><td><a name="DES">Desano</a></td> <td>yuhu</td> <td>pe</td> <td><strike>i</strike><u>?</u>re</td> <td>wapiki</td> <td>[1] bõhõtõ-ki-bãhã</td> <td>[5] gahi bõhõtõ [1]-ru bãhã</td> <td>[5] gahi bõhõtõ [2]-ru bãhã</td> <td>[5] gahi bõhõtõ [3]-ru bãhã</td> <td>[5] gahi bõhõtõ [4]-ri-ru bãhã</td> <td>pe-pi-ri bõhõtõ-ki bãhã</td></tr> <tr><td><a name="SRI">Siriano</a></td> <td>su-</td> <td>pe-</td> <td><strike>i</strike><u>?</u>re-</td> <td>wa'pík<strike>í</strike>-</td> <td>sú-bõhõ-bã-</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>'pé-bõhõ-bã-</td></tr> <tr><td><a name="TUE">Tuyuca</a></td> <td>si'ká-</td> <td>p<strike>i</strike>a-</td> <td>iti'á-</td> <td>ba'pári</td> <td>si'ká-bõhe~je~-</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>p<strike>i</strike>'aa-'bõhe~je~-</td></tr> <tr><td><a name="BSN">N Barasano</a></td> <td>hixkága</td> <td>peága</td> <td>ixtíaga</td> <td>baxp'áliga</td> <td>hixkámuxkono</td> <td><font size=1>axp</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>émuhix</font><font size=1></font><font size=1>ka p</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>enip</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>ero</td> <td>axp</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>émup</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>e</font><font size=1></font><font size=1>a: p</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>enip</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>ero</td> <td>axp</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>émuix</font><font size=1></font><font size=1>tia:</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1> p</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>enip</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>ero</td> <td>axp</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>émubaxp</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>álip</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>enip</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>ero</td> <td></font>peá:muxkono</td></tr> <tr><td>S Barasano</td> <td>si~</sup>g-<strike>u</strike></td> <td>h<strike>u</strike>a-rã</td> <td>idia-rã</td> <td>babarirãk-<strike>u</strike></td> <td>kohobõkãrãk-<strike>u</strike></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>h<strike>u</strike>a ãbõ kõ-ró</td></tr> <tr><td><a name="CBC">Carapana</a></td> <td>'hí~ká~</td> <td>'p<strike>i</strike>ga</td> <td>'ítía</td> <td>bapa-ri ká~dá~kã</td> <td>'hí~kã wã'bó~-ká~rõ</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>'p<strike>i</strike>ga wãbó~-kã-rõ</td></tr> <tr><td><a name="TAV">Tatuyo</a></td> <td>'hi~-kã</td> <td>'p<strike>i</strike>ga</td> <td>'ítía</td> <td>bapa-ri ká~dá~kã</td> <td>hi~kã wã' bó~ 'kó~o</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>'p<strike>i</strike>ga wã' bó~ 'kó~o</td></tr> <tr><td><a name="TUO">Tucano</a></td> <td>di~<u>?</u>ká~</td> <td>p<strike>i</strike>á</td> <td>i<u>?</u>tiá-</td> <td>ba<u>?</u>páriti-</td> <td>di~<u>?</u>ká~bõk<strike>i</strike>-</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>p<strike>i</strike>ábõk<strike>i</strike>-</td></tr> <tr><td><a name="YUI">Yuruti</a></td> <td>i~'ká~-</td> <td>p<strike>i</strike>'á-</td> <td>'i~tia-</td> <td>ba'púbisari</td> <td>i'ká~-wã-bõ-p<strike>i</strike>kije~</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>p<strike>i</strike>'á-wãbõ- <br>p<strike>i</strike>k<strike>i~</strike></td></tr> <tr><td><a name="GVC">Guanano</a></td> <td>c<strike>i~</strike></td> <td>p<strike>i</strike>'a</td> <td>ti'a-</td> <td>pi'titia-</td> <td>k<strike>i~</strike>wã'bõ-bã'kã pi<u>?</u>'yia</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>p<strike>i</strike>'a wã'bõ-bã'kã pi<u>?</u>'tia</td></tr> <tr><td><a name="PIR">Piratapuyo</a></td> <td>i~<u>?</u>'kã-</td> <td>p<strike>i</strike>'a-</td> <td>i<u>?</u>'tia-</td> <td>pi'titia-</td> <td>i~<u>?</u>'kã õ'bõpe</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>p<strike>i</strike>'a õ'bõpe</td></tr> <tr><td><a name="TNC">Tanimuca</a></td> <td>i~-rã-</td> <td>'i~pa-</td> <td>'bãe~ka-raka-</td> <td>bo'ta-raka-</td> <td>i~rã-pi'ta-raka-</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>'i~pa-pi'ta-raka-</td></tr> <tr><td><a name="TEN">Tama+</a></td> <td>teyo</td> <td>cáyapa</td> <td>choteyo</td> <td>cáyapa-ria</td> <td>ciajenté</td> <td>yaquejenté</td> <td>uncuáneco</td> <td>yecquinico</td> <td>teáme</td> <td>jargueseme</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Macro-Puinavéan</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Puinavean</i></font></td></tr> <tr><td><a name="JUP">Hupda</a></td> <td>æp</td> <td>cw<u>?</u>ap</td> <td>bab<u>?</u> pãh</td> <td>sa<u>?</u>ap</td> <td>æp depu~h</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MBJ">Nadëb</a></td> <td>shed<u>e</u>hen</td> <td>to:mwópe</td> <td>powóbe</td> <td>bib<u>a</u>pnii</td> <td>ayong</td> <td><font size=1>s</font><font size=1><u>a</font></u><font size=1>p-n</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>p</font><font size=1><u>o</font></u><font size=1>n-h</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>pye</font><font size=1>.</font><font size=1>-ku:nno</font><font size=1>.</font><font size=1>-ket</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>i</td> <td>s</font><font size=1><u>a</font></u><font size=1>p-n</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>p</font><font size=1><u>o</font></u><font size=1>n-keep-ku:nno</font><font size=1>.</font><font size=1>-ket</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>i</td> <td>s</font><font size=1><u>a</font></u><font size=1>p-n</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>p</font><font size=1><u>o</font></u><font size=1>n-m</font><font size=1><u>o</font></u><font size=1>n</font><font size=1><u>a</font></u><font size=1>p-ku:nno</font><font size=1>.</font><font size=1>-ket</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>i</td> <td>s</font><font size=1><u>a</font></u><font size=1>p-n</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>p</font><font size=1><u>o</font></u><font size=1>n-bib</font><font size=1><u>a</font></u><font size=1>pnii-ku:nno</font><font size=1>.</font><font size=1>-ket</font><font size=1><u>e</font></u><font size=1>i</td> <td></font>kedeo:pobdagda</td></tr> <tr><td><a name="CBV">Cacua</a></td> <td>bik</td> <td>tSe~de</td> <td>bik pejkãd-di~</td> <td>tSe~-da bi~k</td> <td>bik-hi~<u>?</u>-bo tej<u>?</u>ja</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>tSe~dat pa<u>?</u> tej<u>?</u>ja</td></tr> <tr><td><a name="PUI">Puinave</a></td> <td>t<strike>i~</strike>m</td> <td>kaw</td> <td>p<sup>e</sup>j</td> <td>lawmõk</td> <td>dap t<strike>i</strike>m</td> <td>tamda-baruba</td> <td>pauru-baraba</td> <td>akaunu-baraba</td> <td></td> <td>dauraba</td></tr> <tr><td><a name="MBR">Waviare (Nukak)</a></td> <td>miik<font size=1><sup>3</sup></font></td> <td>ch<i>e</i>ne<font size=1><sup>1</sup></font></td> <td></td> <td></td> <td>tei<u>?</u><font size=1><sup>3</sup></font> pa<u>?</u><font size=1><sup>1</sup></font></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>[2] tei<u>?</u><font size=1><sup>1</sup></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Katukinan</i></font></td></tr> <tr><td><a name="QKI">Catawishi+</a></td> <td>wakata</td> <td>sahe</td> <td>tiumpa</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><a name="KAV">Catuquina+</a></td> <td>heghykty</td> <td>upaûa</td> <td>tupaua</td> <td>noyhan</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="KNM">Canamari</a></td> <td>ekek</td> <td>ubawa</td> <td>ekek atehu</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Bendiapa+</td> <td>kik</td> <td>ubawa</td> <td>kik atehu</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Parawa+</td> <td>ikek</td> <td>bawa</td> <td>ikek <i>e</i>t<i>e</i>hu</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Kaliánan</i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Ahuaqué</b></td></tr> <tr><td><a name="ATX">Arutani</a></td> <td>kiuaná</td> <td>kiuanye:~-'k<b>e</b></td> <td>uati:timitili'ak<b>e</b></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Kaliana</b></td></tr> <tr><td><a name="SPC">Sape</a></td> <td>koki</td> <td>ikiria</td> <td>komoña</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Maku </b></td></tr> <tr><td><a name="YAB">Macu (Yuhup)</a></td> <td>nukuzamuké</td> <td>bãtá</td> <td>shünãlyá</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Nambiquaran</b></font></td></tr> <tr><td><a name="NAB">S Nambikuara</a></td> <td>knakná</td> <td>háre</td> <td>háreknak</td> <td>kára</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>N Nambikuara</td> <td>naiúk<sup>e</sup>nadaish,</td> <td>baá~sh,ore</td> <td>uáinsh,ore</td> <td>uáidnáish,ore</td> <td>nikuáinsh,ore</td> <td>uáidna-áish,ore</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="SAE">Sabanes</a></td> <td>améro</td> <td>baléne</td> <td>balaámero</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Ticuna-Yuri</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Ticuna</i></font></td></tr> <tr><td><a name="TCA">Ticuna</a></td> <td>huia</td> <td>tarai-haipeu</td> <td>tamai-haipeu</td> <td>agai-makai</td> <td>huia-mai-hai-poi</td> <td>nahai-mai-hai-pai</td> <td><font size=1>nahai-mai-huai-hai-poi</td> <td>nahi-mai-huai-tarai</td> <td>nahi-mai-huai-mai-quai</td> <td></font>go-mai-huai-hai-poi</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Yuri </i></font></td></tr> <tr><td>Yuri</td> <td>comäa</td> <td>peiä</td> <td>gojogóba</td> <td>târâaóba</td> <td>ticomenáueba</td> <td>oragoanahó</td> <td><font size=1>göjagabo oragaánaco</font></td> <td>göjagobatäh</td> <td>tarao-anobá</td> <td>paiana-obá</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Quechumaran</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Quechuan</i></font></td></tr> <tr><td>Proto-<b>Quechua</b>+</td> <td>*suk</td> <td>*ishkay</td> <td>*kimsa</td> <td>*çusku, *tawa</td> <td>*pichqa</td> <td>*suqta</td> <td>*qançis</td> <td>*pusaq</td> <td>*isqun</td> <td>*çunka</td></tr> <tr><td><a name="QCL"><i>(Gonçalez Holguin)</a></td> <td></i>huc</td> <td>yscay</td> <td>quimça</td> <td>tahua</td> <td>pichca</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>yzccun</td> <td>chunca</td></tr> <tr><td><a name="QAN">Central <i>Ancash</i><i></a></td> <td></i>huk</td> <td>ishkay</td> <td>kima</td> <td>chusku</td> <td>pitsqa</td> <td>hoqta</td> <td>qanchis</td> <td>puwaq</td> <td>isqun</td> <td>chunka</td></tr> <tr><td><a name="QEJ"><i>Huánuco</a></td> <td></i>huk</td> <td>ishkay</td> <td>kimsa</td> <td>chusku</td> <td>pichqa</td> <td>soqta</td> <td>qanchis</td> <td>pusaq</td> <td>isqon</td> <td>chunka</td></tr> <tr><td><a name="QJU"><i>Junín</i><i></a></td> <td></i>huk</td> <td>ishkay</td> <td>kimsa</td> <td>trusku</td> <td>pichqa</td> <td>suqta</td> <td>antrish</td> <td>pusaq</td> <td>isqun</td> <td>trunka</td></tr> <tr><td><a name="QNT">Peripheral<i> Cajamarca</i><i></a></td> <td></i>soq</td> <td>ishkay</td> <td>kimsa</td> <td>trusku</td> <td>pichqa</td> <td>soqta</td> <td>qantris</td> <td>pusaq</td> <td>isqon</td> <td>trunka</td></tr> <tr><td><a name="QSA"><i>San Martín</i><i></a></td> <td></i>suk</td> <td>ishkay</td> <td>kimsa</td> <td>chusku</td> <td>pichka</td> <td>sukta</td> <td>kanchis</td> <td>pusak</td> <td>ishkun</td> <td>chunka</td></tr> <tr><td><a name="QUY"><i>Ayacucho</i><i></a></td> <td></i>huk</td> <td>iskay</td> <td>kimsa</td> <td>tawa</td> <td>pichqa</td> <td>soqta</td> <td>qanchis</td> <td>pusaq</td> <td>isqon</td> <td>chunka</td></tr> <tr><td><i>Brazil</td> <td></i>huk</td> <td>iscay</td> <td>kimsa</td> <td>tahua</td> <td>pichca</td> <td>socta</td> <td>canchis</td> <td>pusak</td> <td>iscon</td> <td>chunca</td></tr> <tr><td><a name="QUZ"><i>Cuzco</i><i></a></td> <td></i>hoq</td> <td>iskay</td> <td>kinsa</td> <td>tawa</td> <td>pisqa</td> <td>soqta</td> <td>qanchis</td> <td>pusaq</td> <td>isqon</td> <td>chunka</td></tr> <tr><td><a name="QUS"><i>Argentina</a></td> <td></i>suk</td> <td>ishkay</td> <td>kimsa</td> <td>taa</td> <td>pishqa</td> <td>shoqta</td> <td>kanchis</td> <td>pusaq</td> <td>ishqon</td> <td>chunka</td></tr> <tr><td><a name="QUG"><i>Ecuador</i><i></a></td> <td></i>shuj</td> <td>ishcai</td> <td>kinsa</td> <td>chuscu</td> <td>pichica</td> <td>shucta</td> <td>canchis</td> <td>pusaj</td> <td>ishcun</td> <td>chunga</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Aymaran</i></font></td></tr> <tr><td><a name="AYM"><b>Aymara</b></a></td> <td>maya</td> <td>paya</td> <td>quimsa</td> <td>pusi</td> <td>phesqa</td> <td>sojhta</td> <td>paqallqo</td> <td>quimsaqallqo</td> <td>llätunca</td> <td>tunca</td></tr> <tr><td><a name="JQR">Jaqaru</a></td> <td>maya</td> <td>paha</td> <td>kimsa</td> <td>pushi</td> <td>pichqa</td> <td>suhta</td> <td>qançhisi</td> <td>pusaqa</td> <td>isquña</td> <td>chungka</td></tr> <tr><td>Kawki</td> <td>maya</td> <td>paha</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Macro-Lekoan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="LEC">Leco+</a></td> <td>ber</td> <td>toi</td> <td>tchai</td> <td>didai</td> <td>ber-tcha</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>ber-bivque</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Zaparoan-Yaguan</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Zaparoan</i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Záparo</b></td></tr> <tr><td><a name="ZRO">Zaparo</a></td> <td>nuquaqui</td> <td>namisciniqui</td> <td>haimuckumarachi</td> <td>[2] ckaramaitacka</td> <td>[2] ckaramaitacka [1]</td> <td>haîmuckumaracki ckaramsitacka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ANB">Andoa</a></td> <td>nikínjo</td> <td>ishki</td> <td>kímsa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ARL">Arabela</a></td> <td>niquiriyatu</td> <td>caapiqui</td> <td>jiuujianaraca</td> <td>saa caqueetacaja</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Iquito-Cahuarano</b></td></tr> <tr><td><a name="IQU">Iquito</a></td> <td>nóki</td> <td>kó:mi</td> <td>ses<u>á</u>ra-maxetâ</td> <td>soramáxetan</td> <td>tixere tseó:naka</td> <td>matjá:-[1]</td> <td>matjá:-[2]</td> <td>matjá:-[3]</td> <td>matjá:-[4]</td> <td>matjá:-[5]</td></tr> <tr><td><a name="CAH">Cahuarano</a></td> <td>núki</td> <td>kó:mi</td> <td>sesé:ra-makitána</td> <td>soramáxetan</td> <td>tixe:rikiwánaka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Yaguan</i></font></td></tr> <tr><td>Peba+</td> <td>tomeu-lay</td> <td>nomoira</td> <td>tamoimansa</td> <td>namerayo</td> <td>taonella</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="YME">Yameo+</a></td> <td>pwitê'r</td> <td>narámue</td> <td>kingsâ'</td> <td>tshiúsko:</td> <td>pishki</td> <td>sókta</td> <td>kantshis</td> <td>pú'sa</td> <td>ísko:</td> <td>tshungga</td></tr> <tr><td><a name="YAD">Yagua</a></td> <td>tikilo</td> <td>nanohui</td> <td>mumoi</td> <td>nairukuiniu</td> <td>tenaka</td> <td>tikilo-niatea</td> <td>nanohui-niatea</td> <td>mumoi-niatea</td> <td><font size=1>nairukuiniu-niatea</td> <td></font>huikakuniu</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Sabela</i></font></td></tr> <tr><td><a name="AUC">Auca (Waorani)</a></td> <td>ado</td> <td>bi~</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Kandoshi-Omurano-Taushiro </i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Omurano</b></td></tr> <tr><td><a name="OMU">Omurano+</a></td> <td>nathô'ro</td> <td>thó:oro</td> <td>ononó~<u>o</u>n</td> <td>natsononídza</td> <td>o<b>r</b>a<b>r</b>ápa</td> <td>n<u>o:</u>t<u>o:</u>lê</td> <td>n<u>o:</u>tolepemidze</td> <td>natolé:</td> <td>natolé:leai</td> <td>natol<u>e:</u>oleaídje</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Candoshi</b></td></tr> <tr><td><a name="CBU">Candoshi</a></td> <td>-minamtá</td> <td>-tsibonó</td> <td>-tóochpá</td> <td>-ipónponáró</td> <td>-zamiatpata</td> <td>-minam matáyaro</td> <td>-tsibon matáyaro</td> <td>-tóochip matáyaro</td> <td>-ipónponáro matáyaro</td> <td>-koviz iptaaro</td></tr> </table><h2><a name="equatorial"><font color="#0000FF">[Equatorial]</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Katembri-Taruma</b></font></td></tr> <tr><td><a name="WAP">Taruma+</a></td> <td>oshiwai</td> <td>dzhowa</td> <td>mikayahi</td> <td>dzhobarada</td> <td>dodangurubâb</td> <td><font size=1>[1] yakana'-ahami</td> <td>[2]k-yakana'-ahami</td> <td>mikyahahi-yakana'-ahami</td> <td>[4]k-yakana'-ahami</td> <td></font>dobong</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Esmeralda-Yaruroan</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Esmeralda</i></font></td></tr> <tr><td>Esmeralda+</td> <td></td> <td>bashini</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Yaruro</i></font></td></tr> <tr><td><a name="YAE">Yaruro</a></td> <td>keriame'h</td> <td>nywari'h</td> <td>tarari'h</td> <td>hadotcomi'h</td> <td>keinetcibo'</td> <td>keinetcini[1]</td> <td>keinetcini[2]</td> <td>keinetcini[3]</td> <td>keinetcini[4]</td> <td>itcisune'h</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Tequiraka-Canichana</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Tequiraka</i></font></td></tr> <tr><td>Auishiri+</td> <td>ismáwa</td> <td>kisnáõ</td> <td>akú:wa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Canichana</i></font></td></tr> <tr><td><a name="CAZ">Canichana</a></td> <td>mereca</td> <td>caadita</td> <td>caarjata</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Macro-Andean</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Jivaroan-Cahuapana </i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Jivaroan</b></td></tr> <tr><td><a name="JIV">Jívaro (Shuar)</a></td> <td>chikíchik</td> <td>hímyar</td> <td>manáintyu</td> <td>áintyuk áintyuk </td> <td>ewéh amus</td> <td>chikíchik íraku</td> <td>hímyar íraku</td> <td>manáintyu íraku</td> <td>áintyuk áintyuk íraku </td> <td>mái ewéh amúkhai</td></tr> <tr><td><a name="AGR">Aguaruna</a></td> <td>makichík</td> <td>jímag</td> <td>kampátum</td> <td>ipáksumat</td> <td>makichík uwejá ámu<u>a</u></td> <td>uwejá makíchik <u>i</u>júk</td> <td>uwejá jímag <u>i</u>júk</td> <td>uwejá kampátum <u>i</u>júk</td> <td>uwejá ipáksumat <u>i</u>júk</td> <td>uwejá maí ámua</td></tr> <tr><td><a name="ACU">Achuar</a></td> <td>kíchik</td> <td>hímyar</td> <td>kampátam</td> <td>uchínyuk uchínyuk</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="HUB">Huambisa</a></td> <td>chikichik</td> <td>jimar</td> <td>kampatu</td> <td>aintuk aintuk</td> <td>[1] uwejan amua</td> <td>[5] [1] iruku</td> <td>[5] jimaran iruku</td> <td>[5] kampatum iruku</td> <td>[5] [4] iruku</td> <td>uwejan mai amua</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Cahuapanan</b></td></tr> <tr><td><a name="CBT">Chayahuita</a></td> <td>haná</td> <td>kató</td> <td>kará</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="JEB">Jebero</a></td> <td>aláatsâ</td> <td>katú:ta</td> <td>kála</td> <td>ingátoo</td> <td>alé:itkung</td> <td>sokta</td> <td>kántshis</td> <td>pu:sak</td> <td>isko:</td> <td>tshunga</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Urarina</i></font></td></tr> <tr><td><a name="URA">Urarina</a></td> <td>leinji,i,</td> <td>coroataja</td> <td>nichataja</td> <td>jena</td> <td>saoquinia</td> <td>saotania</td> <td>cainsinia</td> <td>fosania</td> <td>isconia</td> <td>lecho,o,nca</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Puelche </i></font></td></tr> <tr><td><a name="PUE">Puelche+</a></td> <td>chia</td> <td>bech</td> <td>gech</td> <td>mala</td> <td>damca</td> <td>chiman</td> <td>cachbecha</td> <td>busha</td> <td>chiba</td> <td>zamazc</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Zamucoan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="AYO">Ayoreo</a></td> <td>chomarã'</td> <td>gare'</td> <td>ga:dioc</td> <td>ga:gáni'</td> <td>che:na' yimanâi~<font size=1></td> <td></font>chomerã' iji' ti</td> <td>gare' iji' ti</td> <td>ga:dioc iji' ti</td> <td>ga:gáni' iji' ti</td> <td><font size=1>che:na' yimanã</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>de'</font></td></tr> <tr><td><a name="CEG">Chamacoco</a></td> <td>chomara</td> <td>gar</td> <td>gaddioc</td> <td>gahagani</td> <td><font size=1>chena yimanaite</font></td> <td>chomar ahi</td> <td>garihi</td> <td>gadioguihi</td> <td>gahagamihi</td> <td><font size=1>chuena yimanaddi'e</font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Timotean</b></font></td></tr> <tr><td>Timote+</td> <td>pití</td> <td>jenca</td> <td>suca</td> <td>pit</td> <td>mubis</td> <td>majen</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Cuica+</td> <td>kari</td> <td>xem</td> <td>shuent</td> <td>piti</td> <td>kamó</td> <td>katseunt</td> <td>ma-en</td> <td>mavi-shuent</td> <td>mavi-pita</td> <td>tabis</td></tr> <tr><td>Muchuchí+</td> <td>karí</td> <td>xem</td> <td>shut</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Maripú+</td> <td>karí</td> <td>xem</td> <td>sut</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Piaroa-Saliba</b></font></td></tr> <tr><td><a name="PID">Piaroa</a></td> <td>yauoten<u>e</u>'t<u>e</u></td> <td>to-n<u>é</u><font size=1><sup>d</sup></font>rin</td> <td>wabod<u>e</u><i>x</i>kuána</td> <td>imoté</td> <td>imoterua</td> <td>cammuté [1]</td> <td>cammuté [2]</td> <td>cammuté [3]</td> <td>tanmoredué</td> <td>tanmoredé</td></tr> <tr><td><a name="SLC">Saliba</a></td> <td>hotabe</td> <td>tomesa<u>?</u>ga</td> <td>he<u>?</u>duba<u>?</u>du</td> <td>bahe~ga-</td> <td>si~ko<u>?</u>ne<u>?</u>ga</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> </table><h2><a name="tupi"><font color="#0000FF">Tupi-Cariban</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Tupian</b></font></td></tr> <tr><td><a name="AWE">Aweti</a></td> <td>majapeté</td> <td>monkói</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="KAY">Kamayura</a></td> <td>jepé</td> <td>mokôi</td> <td>moapüt</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MAW">Mawe</a></td> <td>we~tub</td> <td>ti:,pí,d</td> <td>maei,m</td> <td>tí,pi,vëvóâ</td> <td>[1] kaviad</td> <td>kokáviad mai<b>t</b>á</td> <td>moháhab</td> <td>mopi,asëd</td> <td>maewari,wi, átupiad</td> <td>máewari,wi,</td></tr> <tr><td><a name="PUR">Purubora</a></td> <td>mú:</td> <td>wewá</td> <td>bokó we uá</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="KZW">Dzubucua+ (Kariri-Xocó)</a></td> <td>bihé</td> <td>witane</td> <td>witadenike</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Kamaru+</td> <td>liauigäboh</td> <td>liaui-thikani-hüh</td> <td>liaui-thikani-hühke</td> <td>ibichó [4/5]</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Guarani</i></font></td></tr> <tr><td><a name="XET">Sheta+</a></td> <td>matinkan</td> <td>mokoi</td> <td>ñiirü<font size=1></td> <td></font>shyétá</td> <td>hendá koshime</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="GUQ">Guayaki (Aché)</a></td> <td>eteyã</td> <td>mïr<i>o</i></td> <td>mïr<i>o</i>: wâchú</td> <td>mïr<i>o</i>: tàra</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Juma</td> <td>aphla</td> <td>liágua</td> <td>mabä<u>?</u>agua</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Guarani</b></td></tr> <tr><td><a name="KGK">Kaiwa</a></td> <td>'pete~'í:</td> <td>mokw<u>o:</u>'í:</td> <td><font size=1><sup>m</sup></font>noap^ü'í:</td> <td>iru~dü'í:</td> <td>[1] ñirü'í:</td> <td><font size=1><sup>m</sup></font>boap^<font size=1><sup>m</sup></font>boap^ü' mem<br>e~riré:</td> <td>iru~dü' memé:</td> <td>iru~dü' meme~riré:</td> <td>[5] memé:</td></tr> <tr><td><a name="GUG"><b>Guarani</b></a></td> <td>peteî</td> <td>mokôi</td> <td>mbohapï</td> <td>irundï</td> <td>po / sinko</td> <td>poteî / sei</td> <td>pokôi / siete</td> <td>poapï / ocho</td> <td>porundï / nueve</td> <td>popá / diez</td></tr> <tr><td><a name="NHD">Chiripá</a></td> <td>aépi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="GUI">Chiriguano</a></td> <td>pe~ti</td> <td>mõkoi</td> <td>mbáp<strike>i</strike></td> <td>irúnd<strike>i</strike></td> <td>pandépo</td> <td>ówa</td> <td>chíu</td> <td>húri</td> <td>cháo</td> <td>payandé-po</td></tr> <tr><td><a name="TAI">Tapiete</a></td> <td>penté</td> <td>monké</td> <td>ma<u>?</u>ap</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Guarayú</i></font></td></tr> <tr><td><a name="GYR">Guarayu</a></td> <td>nyepai</td> <td>nyuenió</td> <td>mosopi</td> <td>iruanantú</td> <td>poiyanepó</td> <td>nyempenyová</td> <td>nyunyihová</td> <td>mosapihová</td> <td>irunantúová</td> <td>poinyandepoyovaívé</td></tr> <tr><td><a name="YRL">Nhengatu</a></td> <td>iepé</td> <td>mocoîn</td> <td>musapire</td> <td>irundi</td> <td>iepé-pô</td> <td>po iepé</td> <td>po mucuin</td> <td>po [3]</td> <td>po [4]</td> <td>mocoín-pô</td></tr> <tr><td><a name="PSM">Pauserna</a></td> <td>monopedo</td> <td>mokóe</td> <td>hebü</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="SRQ">Siriono</a></td> <td>komi</td> <td>yeremo</td> <td>yeremono</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Tupi</i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Tupi</b></td></tr> <tr><td><a name="TPN">Old Tupi+</a></td> <td>oîepé</td> <td>mokõí</td> <td>mosapyr</td> <td>irundyk</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Cocama</b></td></tr> <tr><td><a name="COD">Cocama</a></td> <td>huepe</td> <td>mucuica</td> <td>mutsap<strike>i</strike>r<strike>i</strike>ca</td> <td>iruaca</td> <td>pichca</td> <td>socta</td> <td>cansi</td> <td>pusa</td> <td>iscun</td> <td>chunga</td></tr> <tr><td><a name="OMG">Omagua</a></td> <td>uypy</td> <td>mokui-ka</td> <td>musapérika</td> <td>yruakay</td> <td>peseghaty</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>upapua</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Tenetehara </i></font></td></tr> <tr><td><a name="AAN">Anambe+</a></td> <td>yanäpo tepa</td> <td>mukue~</td> <td>muhapi<font size=1></td> <td></font>nuyupitä</td> <td>uuaiyärä</td> <td>ruanya</td> <td>iru~</td> <td>pitâ</td> <td>ruwäkä</td> <td>popayuwä</td></tr> <tr><td><a name="GUB">Guajajara</a></td> <td>pitái</td> <td></td> <td>nairúi<font size=1></td> <td></font>surí rõngatú</td> <td><font size=1>upãn senepó pengu ära</font></td> <td>hä há</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="TEM">Tembe</a></td> <td>pité'i</td> <td>mukuy</td> <td>na-irwi<font size=1></td> <td></font>irundi</td> <td>hê-po</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>hê-po-paw</td></tr> <tr><td><a name="TAF">Tapirape</a></td> <td>anchepé</td> <td>mukúi</td> <td>ma:pít</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="AVV">Ava <i>Canoeiro</i></a></td> <td>aistu:bo</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Wayampi</i></font></td></tr> <tr><td><a name="URB">Urubu (Kapoor)</a></td> <td>pitei:</td> <td>mokui:</td> <td>oapirê</td> <td>(oapirê)</td> <td>tumamé</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>janepó upáu</td></tr> <tr><td><a name="OYA">Oyampi</a></td> <td>pe'i~</td> <td>moniju~</td> <td>moapy</td> <td>irõte</td> <td>jaty</td> <td>irõirõte</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="EME">Emerillon</a></td> <td>mozepé</td> <td>mokoñe</td> <td>maapuit</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Karipuna+</td> <td>xaniá</td> <td>rabuí</td> <td>quemijê</td> <td>mocandé [4/5]</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Kayabi</i></font></td></tr> <tr><td><a name="KYZ">Kayabi</a></td> <td>oyepa</td> <td>mokoi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ASN">Asurini</a></td> <td>pité'i</td> <td>mukwi</td> <td><font size=1>mukuy amo ma-irwi</font></td> <td>uzêy iru-irungatu</td> <td>po-péhe~ngwêr</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>po-mukwi</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Kawahib </i></font></td></tr> <tr><td><a name="PAH">Parintintin</a></td> <td>ojipéji</td> <td>meme</td> <td>mbohapyr</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="PAF">Paranawat+</a></td> <td>ajepêi</td> <td>mocôin</td> <td>[2][1]</td> <td>[2][2]</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="WIR">Wirafed</a></td> <td>oyipe~</td> <td>imokói~</td> <td>mokói~-iru-mae<font size=1></td> <td></font></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="API">Apiaca</a></td> <td>majupé </td> <td>makué</td> <td>boapui</td> <td>mokum-kognato</td> <td>apurava</td> <td>koivete</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Makiri</td> <td>aipité</td> <td>mokoíng</td> <td>moapét<font size=1></td> <td></font></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="KXO">Mekens (Kanoé)</a></td> <td>pátaira:</td> <td>ka:erá</td> <td>piakaúkä</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Munduruku</i></font></td></tr> <tr><td><a name="MYU">Munduruku</a></td> <td>pang</td> <td>chepchep</td> <td>uarätambúlae</td> <td>chöpatichepchep</td> <td>chöpatipang</td> <td>jatung</td> <td>jänio</td> <td>jataing</td> <td>(jatung)</td> <td>thötätöt</td></tr> <tr><td><a name="KYR">Kuruaya+</a></td> <td>da:</td> <td>porãkã</td> <td>tëboaze um</td> <td>we bi, adjiriráza um</td> <td>wei bi, adjiriad</td> <td>ubi, chikirid</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Juruna</i></font></td></tr> <tr><td><a name="JUR">Yuruna</a></td> <td>duáyo</td> <td>naná</td> <td>nanámba</td> <td>duayózo</td> <td>uau~</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Shipaya+</td> <td>unanrandian</td> <td>budá</td> <td>minam</td> <td>duaetuche~</td> <td>cibaurico</td> <td>cibudápaíru</td> <td>buine~</td> <td>amincá</td> <td>cidecarapudy</td> <td>diará</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Arikem</i></font></td></tr> <tr><td>Arikem</td> <td>mundápâ</td> <td>patám</td> <td>moiúm</td> <td>kara:nta</td> <td>uisput</td> <td>[1] uis-pu kutu~at</td> <td>[2] uis-pu kutu~at</td> <td>[3] uis-pu kutu~at</td> <td>[4] uis-pu kutu~at</td> <td>uis-pu pamâ</td></tr> <tr><td><a name="KTN">Karitiana</a></td> <td>m<i>u~</i>hi~n</td> <td>s<i>u</i>põm</td> <td>m<i>u~</i>nh<i>u~</i>m</td> <td>otann<i>u~</i>m<i>u~</i>n</td> <td><i>u</i>j p<i>u</i>t</td> <td>[1] <i>u</i>j p<i>u</i> ota <u>?</u>oot</td> <td>[2] <i>u</i>j p<i>u</i> ota <u>?</u>oot</td> <td>[3] <i>u</i>j p<i>u</i> ota <u>?</u>oot</td> <td>[4] <i>u</i>j p<i>u</i> ota <u>?</u>oot</td> <td><i>u</i>j p<i>u</i> ota t<i>u</i>ta</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Tupari</i></font></td></tr> <tr><td><a name="TUP">Tupari</a></td> <td>kíäm</td> <td>hürü</td> <td>hürü noó:m</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="WYR">Wayoro</a></td> <td>popot</td> <td>derät</td> <td>wärehät</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="KXO">Guarategaja</a></td> <td>kizä-anäm</td> <td>têre em kátn</td> <td>kwaikia tze kwátn</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MAG">Makurapi</a></td> <td>ä<b>r</b>äköt'</td> <td>ä<b>r</b>äá'</td> <td>ä<b>r</b>äküanyum</td> <td>ä<b>r</b>äá'-ä<b>r</b>äa'</td> <td>[4]-küanum</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Kepkiriwat</td> <td>pangue</td> <td>xatéte</td> <td>setepangue</td> <td>pãbá</td> <td>bairum</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Ramarama</i></font></td></tr> <tr><td><a name="ITG">Urumi+</a></td> <td>uenacaven</td> <td>ichirangue</td> <td>itamaiun</td> <td>itajanire</td> <td>itamamo</td> <td>icarobüte</td> <td>itaguto</td> <td>itagobiu</td> <td>icaúnhé</td> <td>copongé</td></tr> <tr><td><a name="ARR">Arara</a></td> <td>mutürem</td> <td>yegárkom</td> <td>koire~m</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Uruku+</td> <td>môtírem</td> <td>yegárôkum</td> <td>pagôdnóbtem</td> <td>pagôdnmótem</td> <td>papígtem</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>té:nem</td></tr> <tr><td><a name="ITG">Itogapuk</a></td> <td>mutírem</td> <td>yagarekóm</td> <td>pairóbtem</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Monde</i></font></td></tr> <tr><td><a name="MND">Monde</a></td> <td>amakim</td> <td>wuakí</td> <td>parasherám</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="SRU">Surui</a></td> <td>mu~y</td> <td>mûyakábud</td> <td>kaysér</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ARX">Arua</a></td> <td>mi:n</td> <td>busá</td> <td>wau:m</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Cariban</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Cariña </i></font></td></tr> <tr><td><a name="CRB">Carib</a></td> <td>o:wiñ</td> <td>o:ko</td> <td>o:ruwa</td> <td>o:kopaime</td> <td>aiyato:ne</td> <td>o:wiñ- duwo:piima</td> <td>o:ko- tuwo:piima</td> <td>o:ruwa- tuwo:piima</td> <td>o:winapo:si- kï:rï</td> <td>aiyapato:ro</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Opon-Carare</i></font></td></tr> <tr><td>Opone+</td> <td>seneároko</td> <td>sá</td> <td>sáura</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Yukpa</i></font></td></tr> <tr><td><a name="YUP">Yukpa</a></td> <td><strike>i</strike>kúma</td> <td>kósa</td> <td>koséra</td> <td>kosá-tka</td> <td>omá-tka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>joma-p<strike>i</strike>ká-tka</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Tiriyó</i></font></td></tr> <tr><td><a name="TRI">Tirió</a></td> <td>tinki</td> <td>ökönö</td> <td>voyerau</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Hianacoto+</td> <td>t<u>é</u>nyi</td> <td>s<b>e</b>k<b>é</b>n<b>e</b>k<b>e</b></td> <td>dh<u>e:</u>ráu<b>e</b>r<b>e</b></td> <td>k<b>e</b>n<b>e</b>t<b>e</b>k<b>é</b>r<b>e</b>n<b>e</b></td> <td><b>é</b>niato<u>é</u>n<u>e</u>r<b>e</b></td> <td><b>e</b>niatátot<u>e</u>t<u>é</u>nyi</td> <td><b>é</b>niaz<b>e</b>k<b>é</b>n<b>e</b>r<b>e</b></td> <td><b>é</b>niaz<u>é</u>káu<b>e</b>r<b>e</b></td> <td><b>é</b>niak<b>e</b>n<b>e</b>t<b>e</b>k<b>é</b>r<b>e</b>n<b>e</b></td> <td><b>é</b>nian<u>e</u>n<u>e</u>t<b>é</b>h<b>e</b>r<b>e</b></td></tr> <tr><td><a name="AKO">Akurio</a></td> <td>tonikini</td> <td>sokororo</td> <td>ebemüni</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td><a name="CBD">Carijona</a></td> <td>te'n<font size=1><sup>j</sup></font>i</td> <td>saka'nary</td> <td>se'raury</td> <td>ky'nyty'kyryny</td> <td>'en<font size=1><sup>j</sup></font>a'towe'ne</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>'ynKa'hetshi'datu</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Kashuyana </i></font></td></tr> <tr><td><a name="KBB">Shikuyana</a></td> <td>winali</td> <td>asaga</td> <td>sorawau</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Waiwai</i></font></td></tr> <tr><td><a name="WAW">Waiwai</a></td> <td>tioni</td> <td>asaki</td> <td>soroau</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Parukoto</td> <td>tukinkaré</td> <td>asakené</td> <td>serkuané</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><a name="HIX">Hixkaryana</a></td> <td>towenyxa</td> <td>asako</td> <td>osorwano</td> <td>towt<strike>i</strike>n kerye</td> <td>kamo<strike>r</strike>i</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>N Amazonian</i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Yawaperi</b></td></tr> <tr><td>Boanarí+</td> <td>abané</td> <td>pademaká</td> <td>uruá</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Yauapery</td> <td>marabá</td> <td>assiki</td> <td>uschono</td> <td>mapamari</td> <td>schaki</td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><a name="ATR">Waimiri (Atruahí)</a></td> <td>awenin</td> <td>typytyna</td> <td>takynynapa</td> <td>typy[2]</td> <td>[3] [2]</td> <td>[3] [3]<font size=1></td> <td></font>[3] [3] awenini<font size=1></td> <td></font>[3] [3] [2]<font size=1></td> <td></font>[3] [3] [3]<font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Paravilyana </b></td></tr> <tr><td>Sapara</td> <td>tu:kl<b>e</b>ka:l<b>e</b>nó</td> <td>tkél<b>e</b></td> <td>hedáue</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Paushiana</td> <td>níkêná:na</td> <td>atá:re</td> <td>ãngá moká:re</td> <td>atá:mo penéne</td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Paravilhana+</td> <td>teuenjé</td> <td>akoünien</td> <td>olaulé</td> <td>olaulá</td> <td>avainjanlö</td> <td>adöu avainjanlö<font size=1></td> <td></font>enepù náei</td> <td>olau lei</td> <td><font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Pemón</b></td></tr> <tr><td><a name="MBC">Makushi</a></td> <td>ti-wín</td> <td>a-sá-g<sup>e</sup>-ne</td> <td>e-sé-re-wa</td> <td>a-sá-ku-r<sup>e</sup>-bá-na</td> <td>mói-ya e-tái-kin</td> <td><font size=1>ti-wín</font><font size=1></font><font size=1> mí-ya pó-na t</font><font size=1><sup>e</sup></font><font size=1>'-mo-tai</td> <td>a-sá-g</font><font size=1><sup>e</sup></font><font size=1>-ne mí-ya pó-na t</font><font size=1><sup>e</sup></font><font size=1>'-mo-tai</td> <td>e-sé-re-wa mí-ya pó-na t</font><font size=1><sup>e</sup></font><font size=1>'-mo-tai</td> <td>a-sá-ku-r</font><font size=1><sup>e</sup></font><font size=1>-bá-na mí-ya pó-na t</font><font size=1><sup>e</sup></font><font size=1>'-mo-tai</td> <td></font>mí-ya tám<sup>e</sup>-na-w<sup>e</sup>'-r<sup>e</sup></td></tr> <tr><td><a name="AOC">Pemon <i>Taurepan</i></a></td> <td>tiukinan</td> <td>çaganã</td> <td>ceurêuenan</td> <td>kagerelenãn</td> <td>miategenan</td> <td><font size=1>tiuken miaponá teotai</td> <td>çagarê miaponá teotai</td> <td>ceurauenê miaponá teotai</td> <td>kagerelê miaponá teotai</td> <td></font>miata manuerê</td></tr> <tr><td><a name="ARB">Akawaio</a></td> <td>tègina</td> <td>azara</td> <td>osorowa</td> <td>asagorone</td> <td>[1] miararoe</td> <td>[1] puda</td> <td>azàra miaràroe</td> <td>[3]-miararoe</td> <td>[4]-miararoe</td> <td>miaràroe-màra</td></tr> <tr><td>Purukotó</td> <td>aleini</td> <td>iniperkuru</td> <td>inialé</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Central</i></font></td></tr> <tr><td>Cumanagoto+</td> <td>tehuín</td> <td>azake</td> <td>azorao</td> <td>uuzpue</td> <td>emiatone</td> <td>tehuipona</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>emia temere</td></tr> <tr><td>Chayma+</td> <td>tibín</td> <td>achako</td> <td>achorao</td> <td>ispue</td> <td>petpe</td> <td>tibín chopona</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>enizapebana</td></tr> <tr><td><a name="APA">Apalai</a></td> <td>taïro</td> <td>assacoro</td> <td>asséruao</td> <td>assacoro-pané</td> <td>omamé</td> <td>ocitoro</td> <td>étiipuiri</td> <td>maarekéné</td> <td>éméro<font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Yao</b></td></tr> <tr><td>Tivericoto+</td> <td>ovin</td> <td>oko</td> <td>orwa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Yao</td> <td>tewyn</td> <td>tage</td> <td>terrewaw</td> <td>tagyne</td> <td>mepatoen</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Wayana</b></td></tr> <tr><td><a name="WAY">Wayana</a></td> <td>pekenatpö</td> <td>hakene</td> <td>eheruaw</td> <td>ehepetina</td> <td>ehepetimna</td> <td>etato</td> <td>[2][6]</td> <td>[3][6]</td> <td>ehepetine [6]<font size=1></td> <td></font>omo-me</td></tr> <tr><td>Roucouyene+</td> <td>awini</td> <td>sakéné</td> <td>héléwaw</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Aracaju+</td> <td>pang</td> <td>chepchep</td> <td>uarätambúlae</td> <td>chöpatichepchep</td> <td>chöpatipang</td> <td>jatang</td> <td>jänio</td> <td>jataing</td> <td>jatung<font size=1></td> <td></font>thölatöt</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Mapoyo-Yavarana</b></td></tr> <tr><td><a name="MCG">Mapoyo</a></td> <td>tëhkenarï</td> <td>sakenarï</td> <td>temiñakënë</td> <td>sakorobënë</td> <td>tëkenameko</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>sakenameku</td></tr> <tr><td>Tamanaco+</td> <td>tevinitpe</td> <td>acchiacké</td> <td>achiluòve</td> <td>acchiackemnne</td> <td>amñaitoné</td> <td>itaino amñoponá [1]</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>amña-acheponare</td></tr> <tr><td><a name="TAR">Yabarana</a></td> <td><b>e</b>nipét<b>e</b></td> <td>sáke<b>e</b>n<b>e</b></td> <td>p<b>e</b>tome- yá:k<b>e</b>l<b>e</b></td> <td>askongtonBene</td> <td>ehne jemeku'nure</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><i>e</i>me'kure</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Makiritare </b></td></tr> <tr><td><a name="MCH">Ye'cuana</a></td> <td>tauíni</td> <td>ake</td> <td>hedáue</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Wayumara</td> <td>tuiné</td> <td>asa:le</td> <td>es<b>e</b>uluó</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>S Amazonian</i></font></td></tr> <tr><td><a name="PBH">Panare</a></td> <td>tyityasa</td> <td>asac</td> <td>asonwa</td> <td>asa'nan</td> <td>eñacätoome</td> <td>[1] eñacätoetyo</td> <td>[2] qu-...</td> <td>[3] ...</td> <td>[4] ...</td> <td>(asa) panañipun</td></tr> <tr><td>Palmela+</td> <td>aropé</td> <td>aha</td> <td>ohehua</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Bakairi</b></td></tr> <tr><td><a name="BKQ">Bakairi</a></td> <td>tokale</td> <td>ahage</td> <td>ahage tokale</td> <td>ahage ahage</td> <td>ahage ahage tokale</td> <td>ahage ahage ahage</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Nahukwa</td> <td>álechi</td> <td>atake</td> <td>etila</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Arara </b></td></tr> <tr><td><a name="AAP">Arara+</a></td> <td>anane</td> <td>adak</td> <td>[2] [1]</td> <td>[2] [2]</td> <td>[2] [2] [1]</td> <td>[2] [2] [2]</td> <td>[2] [2] [2] [1]</td> <td>[2] [2] [2] [2]</td> <td></td> <td>omiat omiat</td></tr> <tr><td>Pariri+</td> <td>nané</td> <td>atág</td> <td>atáganane</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Apiaka+</td> <td>mayupé</td> <td>mokõñ</td> <td>boapui</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> </table><h2><a name="otomaco"><font color="#0000FF">Macro-Otomákoan</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Harákmbut</b></font></td></tr> <tr><td><a name="AMR">Amarakaeri</a></td> <td>nogtida'</td> <td>botta'</td> <td>bapa'</td> <td>[2] [2]</td> <td>huabaniga'</td> <td>nogbayo e'ayhua'</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>botbaniga'</td></tr> <tr><td><a name="HUG">Huachipaeri</a></td> <td>ruña</td> <td>gundupa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Otomacoan</b></font></td></tr> <tr><td>Otomaco+</td> <td>enga</td> <td>dé</td> <td>yakia</td> <td>depitade</td> <td>ionga pinibo</td> <td>éréungui enga</td> <td>éréungui dé</td> <td>éréungui daba</td> <td>depidabe</td> <td>ionga uba</td></tr> <tr><td>Taparita+</td> <td>enda</td> <td>deñiaro</td> <td>deni</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Trumai </b></font></td></tr> <tr><td>Trumai</td> <td>mihin</td> <td>uush</td> <td>ushtaxme [3/4]</td> <td>--</td> <td>nekatkelan</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> </table><h2><a name="guamo"><font color="#0000FF">Guamo-Chapacuran</a></h2><table> <tr><td>Guamo+ <i>Sta Rosa</i></td> <td>tagstar</td> <td>kete</td> <td>kurumktin</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><i>San José</i></td> <td>tagstame</td> <td>dikiampa</td> <td>kakute</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Chapacuran</b></font></td></tr> <tr><td><a name="TRZ">Tora</a></td> <td>kwatádn</td> <td>kuradni</td> <td>kuran kwatádni</td> <td>kuradn ti ramadni</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Wanyam</td> <td>ikrañéhua</td> <td>karikanéhua</td> <td>amikochigua</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Cumana</td> <td>tan</td> <td>ukuran</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ITE">Itene</a></td> <td>tan máiñ</td> <td>vorócam</td> <td>map ramayím</td> <td>itoi itoi sipí</td> <td>apiyé úm</td> <td>[1] nin maché</td> <td>[2] nin maché</td> <td>[3] nin maché</td> <td>[4] nin maché</td> <td>[5] nin maché</td></tr> <tr><td>Quitemoca+</td> <td>mamai-omaiche</td> <td>veniai</td> <td>chiti</td> <td>chitinua</td> <td>huañanie</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Chapacura</td> <td>tankua</td> <td>ayuken</td> <td>huagaragatan</td> <td>reno</td> <td></td> <td>chumpa umi-chi</td> <td>huatata kamukua</td> <td>ehuiña</td> <td>ahuakatáni-ami-chi</td> <td>aipomi-chi</td></tr> <tr><td>Urupa</td> <td>muním</td> <td>piá</td> <td>munín piá</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="PAV">Jaru+</a></td> <td>monin</td> <td>nicacá (2/3)</td> <td></td> <td>équemetêt</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Tiniguan</b></font></td></tr> <tr><td>Tinigua</td> <td>kíyi</td> <td>xá<b>d</b>a</td> <td>xá<b>d</b>a kíye</td> <td>ka,pa,sa,ñú</td> <td>xopakuáxa</td> <td>ifwa<b>t</b>o kuáxa<font size=1></td> <td></font>xái~ó pái~t<font size=1><sup>i</sup></font>0<font size=1></td> <td></font>fwaiése</td> <td>ki<b>d</b>ase</td> <td>ki<b>t</b>ase<font size=1></font></td></tr> <tr><td>Pamigua+</td> <td>chijance</td> <td>sajancesá</td> <td>sajance</td> <td>chijastijance</td> <td>sacsucuaja</td> <td><font size=1>coadsucuaja ayipaquiaji</td> <td>sabsepsa ayipaquiaji</td> <td></font>sabsepsa chibsuaja</td> <td>chiastipsa ipaquiaji</td> <td><font size=1>patsucuaja ipaquiaji</font></td></tr> </table><h2><a name="arawak"><font color="#0000FF">Macro-Arawakan</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Guajiboan</b></font></td></tr> <tr><td>Churuya+</td> <td>cai matacari</td> <td><font size=1>cabale matacaviva</font></td> <td>omopesiva</td> <td>penasalavi buba</td> <td>caicabebaje</td> <td>caicacubaje</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="GUH">Guahibo</a></td> <td>káe-hawa</td> <td>aniha</td> <td>akúejabi</td> <td>penajánatsi</td> <td>kué-hobe</td> <td>itsakabeja berena</td> <td>wahakaita ropitsi</td> <td><font size=1>tuatuahüpihikabesito</font></td> <td>pekanuakabesito</td> <td>aniha-kobé:-behe</td></tr> <tr><td><a name="CUI">Cuiba</a></td> <td>káe-wa</td> <td>ainjá-wa-be</td> <td>akóibi</td> <td>nakuéta-be</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="GUO">Guayabero</a></td> <td>ká-jax</td> <td>ku'lé-n-he</td> <td>pamópa-x-he</td> <td>natshála-x-he</td> <td>kue-ke<u>?</u>é</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MBN">Macaguan</a></td> <td>kení</td> <td>penakuétshabe</td> <td>hóbehe</td> <td>ánabe</td> <td>itsa-hoéha</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>atbó</td></tr> <tr><td><a name="GOB">Playero</a></td> <td>ompá-wa</td> <td>nahúa-wa-behe</td> <td>penajánatshí-wa</td> <td>náhua-mátaxijó-behe</td> <td>pihinía-wa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>díe-behe</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Arawan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="ARA">Arawa+</a></td> <td>warihí</td> <td>fanihi</td> <td>arisafaha</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CUL">Culina</a></td> <td>uüty</td> <td>rabü</td> <td>taküma</td> <td>taküyuwukuin</td> <td>takütakurasi</td> <td>yisha</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>nuküwümikyu</td></tr> <tr><td><a name="JAA">Yamamadi</a></td> <td>itarini</td> <td>Faumini</td> <td>uharini</td> <td>damini</td> <td>[2] [2] [1]</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>dami:ni</td></tr> <tr><td><a name="PAD">Paumari</a></td> <td>huarani</td> <td>baniki</td> <td>huara-bakutheki</td> <td>fa:mi:ní:</td> <td><font size=1>saai-kahuaranki</td> <td>sauihuaran karaauni</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>the</font><font size=1><sup>^</sup></font><font size=1>e</font><font size=1><sup>^</sup></font><font size=1>iku bamibaniki</font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Maipurean</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Northern</i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Upper Amazon</b></td></tr> <tr><td>Anauyá</td> <td>ahiari</td> <td>mahoren</td> <td>marahunaka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="RGR">Resigaro</a></td> <td>sagú</td> <td>migaakú</td> <td>[2] [1]</td> <td>po<u>?</u>tsáá vágaahí</td> <td>sá<u>?</u>osí</td> <td>sí<u>?</u>osíkhó [1]</td> <td>... [2]</td> <td>... [3]</td> <td>... [4]</td> <td>pá<u>?</u>osíkúmá</td></tr> <tr><td>Waraicu+</td> <td>atetu</td> <td>puyabana</td> <td>mayba</td> <td>atytecabo</td> <td>lakuin</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>hualyan</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Wainumá</i></td></tr> <tr><td>Wainuma+</td> <td>apágeri</td> <td>machahma</td> <td>matzücke</td> <td>ahpagopi</td> <td>ahpagapi</td> <td>aira-ettagapi</td> <td><font size=1>aira-ettagapi-hairiwigani</td> <td></font><font size=1>aira-ettagapi-machahma</td> <td></font>aigarithaecke</td> <td>umahni</td></tr> <tr><td>Mariate+</td> <td>apäkery</td> <td>mechema</td> <td>atäpo</td> <td>atäpuy</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Piapoko</i></td></tr> <tr><td><a name="PIO">Piapoco</a></td> <td>ab-éeri</td> <td>putsháiba</td> <td>máisiba</td> <td>báinúaka</td> <td>abéemàa wakáapi</td> <td>aiukapi béré</td> <td>aiukapi putshaiba</td> <td>aiukapi maisiba</td> <td>aiukapi bainuaka</td> <td>abe wakapi</td></tr> <tr><td><a name="ACA">Achagua</a></td> <td>bákeeghi</td> <td>tshámai</td> <td>matálii</td> <td>kuátru</td> <td>abacaje</td> <td>abaíbacage</td> <td>juchamatabacage</td> <td><font size=1>matarítataí bacage</td> <td>rejunícayacaba bacage</td> <td></font>juchamage</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Warekena</i></td></tr> <tr><td><a name="GAE">Guarequena</a></td> <td>apá:basa</td> <td>dauntása</td> <td>mabaitalísa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Río Negro</i></td></tr> <tr><td>Cawishana+</td> <td>bäla</td> <td>mätallá</td> <td>bamäbicá<font size=1><sup>c</sup></font>á</td> <td>lawauugabi</td> <td>loamá-nokápe</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>loaná-cape</td></tr> <tr><td>Yumana+</td> <td>aphüllá</td> <td>biágma</td> <td>mabäagma</td> <td>tilalüchbüa</td> <td>aporagabí</td> <td>biamurägauagabí</td> <td>chichabuchauagabí</td> <td>biamorägóagabí</td> <td>jauwätähí</td> <td>chubumiagâbí</td></tr> <tr><td>Passe+</td> <td>apeala</td> <td>packéama</td> <td>mapeama</td> <td>puke-amama</td> <td>upanachapii</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>püpaiachapii</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Yucuna</i></td></tr> <tr><td><a name="YCN">Yucuna</a></td> <td>pahluwáha</td> <td>ijamá</td> <td>wéehi kéele</td> <td>pa<u>?</u>ú kéele</td> <td>pahluwá té<u>?</u>elá kéele</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>ijamá té<u>?</u>ela kéele</td></tr> <tr><td>Garú+</td> <td>pagluachima</td> <td>xeyama</td> <td>uzíkele</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>E Nawiki</i></td></tr> <tr><td><a name="TAE">Tariano+</a></td> <td>pépanha</td> <td>ñamánda</td> <td>manálida</td> <td>kepúnipe</td> <td>pémopakapi</td> <td>yemimamacabi</td> <td><font size=1>yemimabacapilianúda</td> <td></font>pehipelianúda</td> <td><font size=1>paihipáwalianúda</td> <td>paihipawalianúda</font></td></tr> <tr><td><a name="KPC">Curripaco</a></td> <td>pa-da</td> <td>jama-da</td> <td>madali-da</td> <td>likuadaka</td> <td>pema pa-ki</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>jamena pa-kapi</td></tr> <tr><td>Izaneni</td> <td>ope'kutsa</td> <td>dzámana</td> <td>mandalíne</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="BAI">Baniwa</a></td> <td>cadudi</td> <td>djami</td> <td>madállipa</td> <td>manupégá noùliki</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Mapanai</td> <td>páda</td> <td>dzamáda</td> <td>madalída</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Moriwene</td> <td>apáda</td> <td>zamáda</td> <td>madálida</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>C Upper Amazon</i></td></tr> <tr><td>Marawa+</td> <td>uquashumu</td> <td>mushamu</td> <td>gheben</td> <td>ushanamak</td> <td>korodacapo</td> <td>ukutadacapo</td> <td>auintadacapo</td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="BAE">Bare</a></td> <td>makuty</td> <td>pikûna</td> <td>kilikunama</td> <td>kasalymacaka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Guinao+</td> <td>pareita</td> <td>yamike</td> <td>piampatyam</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Mawacua+</td> <td>apaura</td> <td>woaraka</td> <td>tamarsi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="BVV">Baniva+</a></td> <td>yabibulini</td> <td>enábe</td> <td>yabébuli</td> <td>yunulibunutsi</td> <td>pinawiáphi</td> <td>pimiri</td> <td>yumaliwi</td> <td>piurhuili</td> <td>pieirurwhi</td> <td>picalaùrwhili</td></tr> <tr><td><a name="YVT">Yavitero</a></td> <td>á:apê'tsa</td> <td>ntsâ'me</td> <td>má:da<strike>l</strike>i</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Manao </i></td></tr> <tr><td>Manao+</td> <td>panîmu</td> <td>piarukûma</td> <td>pialuky paulo</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Kariaí+</td> <td>nyoi</td> <td>püthairama</td> <td>tükahut</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Maritime</b></td></tr> <tr><td>Aruán</td> <td>auseire</td> <td>dekuráma</td> <td>nkeduke</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="WAP">Wapishana</a></td> <td>bade,é,p</td> <td>da,i tám</td> <td>itkinéa,dâ</td> <td>pameníwa tenkit</td> <td>baráieda</td> <td>[1] bakaneát</td> <td>[2] bakabeát</td> <td></td> <td></td> <td>péukâ</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Ta-Maipurean</i></td></tr> <tr><td>Proto-Arawakan+</td> <td>*pa / *ba</td> <td>*pi / *bi</td> <td>*mapa / *mada</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="TNQ">Taino+</a></td> <td>hequeti</td> <td>yamoca</td> <td>canocum</td> <td>yamoncobre</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="GQQ">Goajiro (Wayuu)</a></td> <td>wane</td> <td>piama</td> <td>apünüin</td> <td>pienchi</td> <td>jarai</td> <td>aippirua</td> <td>akaratchi</td> <td>mekiisat</td> <td>mekietsat</td> <td>poloo</td></tr> <tr><td><a name="PBG">Paraujano</a></td> <td>maneydzha</td> <td>pimi</td> <td>apaniw</td> <td>pinchi</td> <td>nadâ</td> <td>siami</td> <td>beremi</td> <td>pinjüw<i>e</i>n</td> <td>heberemi</td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ARW">Arawak</a></td> <td>aba</td> <td>bian</td> <td>kabyn</td> <td>bithi</td> <td>badakhabo</td> <td>bathian</td> <td>bianthian</td> <td>kabynthian</td> <td>bithithian</td> <td>biandakhabo</td></tr> <tr><td><a name="CAI">Island Carib</a></td> <td>ábana</td> <td>biama</td> <td>íriua</td> <td>gádoro</td> <td>sé,go</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CAB">Black Carib (Garífuna)</a></td> <td>ában</td> <td>biáma</td> <td>ürua</td> <td>gádürü</td> <td>séngü</td> <td>sísi</td> <td>sédü</td> <td>widü</td> <td>néfu</td> <td>dísi</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Eastern</b></td></tr> <tr><td><a name="PAL">Palicur</a></td> <td>pahat</td> <td>pitana</td> <td>mpana</td> <td>paxnika</td> <td>pohouku</td> <td>pugunkuna</td> <td>nteunenker</td> <td>[7] akak [1] arawna</td> <td>[7] akak [2] arawna</td> <td>madik-auku</td></tr> <tr><td>Marawán</td> <td>paxa</td> <td>tsálie</td> <td>mpána</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Karipurá+</td> <td>pabere:</td> <td>yaná</td> <td>pána</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Southern</i></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Western</b></td></tr> <tr><td><a name="AME">Amuesha</a></td> <td>patshis</td> <td>epá</td> <td>mapá</td> <td>patá:ts</td> <td>pamuná:r</td> <td>pitshap</td> <td>kantshí:r</td> <td>pusá:k</td> <td>eksô'nt</td> <td>putsha<b>r</b></td></tr> <tr><td><a name="WCC">Chamicuro</a></td> <td>palaka</td> <td>mapójta</td> <td>kilko</td> <td>mapójtamala</td> <td>pichka</td> <td>sokta</td> <td>kanchis</td> <td>pusak</td> <td>iskon</td> <td>chunka</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Central</b></td></tr> <tr><td><a name="PAB">Paressi</a></td> <td>atilá</td> <td>hínama</td> <td>hanáma</td> <td>xalákakoa</td> <td>kahítihalákoa káhe</td> <td>aceuêcacuá</td> <td>[6] ietá [1]</td> <td>[6] ietá [2]</td> <td>[6] ietá [3]</td> <td>[6] ietá [4]</td></tr> <tr><td><a name="SAR">Saraveca+</a></td> <td>atia</td> <td>iñama</td> <td>anahama</td> <td>azarakapa</td> <td>arapiaiche</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>iñama no-kaxixi</td></tr> <tr><td><a name="WAU">Waura</a></td> <td>pauá</td> <td>mepiáua</td> <td>kamaukula</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MMH">Mehinaku</a></td> <td>pauítsa</td> <td>mepiáma</td> <td>kamayukule</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="YAW">Yawalpití</a></td> <td>pauá</td> <td>purziñama</td> <td>kamayunkula</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Custenau</td> <td>paúdza</td> <td>mepiáma</td> <td>kamaukula</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Southern</b></td></tr> <tr><td><a name="TEA">Terena</a></td> <td>pói-hachá</td> <td>pi-hachá</td> <td>mopó-hachá</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="QKS">Guana</a></td> <td>poikoja</td> <td>pid-djaho</td> <td>mopoa</td> <td>honaton</td> <td>houakoo</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CAJ">Chane</a></td> <td>mompetí</td> <td>mokoi</td> <td>mboapi</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><a name="IGN">Ignaciano</a></td> <td>étana</td> <td>apina</td> <td>mapana</td> <td>cuátru</td> <td>cíncu</td> <td>séisiqui</td> <td>siétiqui</td> <td>úchuqui</td> <td>nuevequi</td> <td>dies</td></tr> <tr><td><a name="BRG">Baure</a></td> <td>ponochi</td> <td>apina</td> <td>moponan</td> <td>canguenan</td> <td>roleco</td> <td>repitikia</td> <td>apina pohue</td> <td>mopone pohue</td> <td>canguene-pohue</td> <td>ichohuoco</td></tr> <tr><td><a name="PIB">Piro (Yine)</a></td> <td>satupje</td> <td>gepi</td> <td>mapa</td> <td>gepkoxamkoje</td> <td>pamyo</td> <td>patsrujire</td> <td>payokgipre</td> <td>yokgipi</td> <td>mturuji</td> <td>pamole</td></tr> <tr><td><a name="INA">Inapari</a></td> <td>paachí</td> <td>jepí</td> <td>mapá</td> <td>imonáhaha</td> <td>penamuyúti</td> <td>ichimápíre</td> <td>richimapíre</td> <td>ipuchiápire</td> <td>rapahachajíre</td> <td>puhaanimuyúti</td></tr> <tr><td><a name="KNM">Kanamaré+</a></td> <td>ekek</td> <td>ubawa</td> <td>ekekatehu</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="APU">Apurina</a></td> <td>á:nteka</td> <td>í:pi</td> <td>ipá:ntopakene</td> <td>má:po</td> <td>itusólina</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>mapókatsha</td></tr> <tr><td>Cushichineri</td> <td>sátepia</td> <td>hépi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Campa</b></td></tr> <tr><td><a name="CPU">Asheninca</a></td> <td>aparo</td> <td>apite</td> <td>mawa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CNI">Ashininca</a></td> <td>apaani</td> <td>apiti</td> <td>mava</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MCB">Machiguenga</a></td> <td>pániro</td> <td>píteni</td> <td>mábani</td> <td>pitepágyení</td> <td>tsongabakóaka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="NOT">Nomatsiguenga</a></td> <td>poro</td> <td>píte</td> <td>mába</td> <td>itsibasáti</td> <td>pábocoroóti</td> <td><font size=1>ágaca pátiró basíní nobaco</td> <td>ágaca [2] basíní nobaco</td> <td>ágaca [3] basíní nobaco</td> <td></td> <td></font>antagaísa nobaco</td></tr> <tr><td><a name="COT">Caquinte</a></td> <td>apatiroti</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></font></td></tr> </table><h2><a name="witoto"><font color="#0000FF">Bora-Witotoan</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Bora-Muinane</b></font></td></tr> <tr><td><a name="BOA">Bora</a></td> <td>ts<font size=1><sup>h</sup></font>a-ne</td> <td>mín<font size=1><sup>y</sup></font>éék<font size=1><sup>h</sup></font>ïï'</td> <td>p<font size=1><sup>h</sup></font>áp<font size=1><sup>h</sup></font>i<u>?</u>ch<font size=1><sup>h</sup></font>ïï'</td> <td>p<font size=1><sup>h</sup></font><strike>í</strike><strike>í</strike>nee-<u>?</u>óxts<font size=1><sup>h</sup></font><strike>i</strike></td> <td>ts<font size=1><sup>h</sup></font>á-<u>?</u>oxts<font size=1><sup>h</sup></font><strike>í</strike></td> <td>í-<u>?</u>oxts<font size=1><sup>h</sup></font><strike>í</strike>-t<font size=1><sup>h</sup></font>ï' [1]</td> <td>í-<u>?</u>oxts<font size=1><sup>h</sup></font><strike>í</strike>-t<font size=1><sup>h</sup></font>ï' [2]</td> <td>í-<u>?</u>oxts<font size=1><sup>h</sup></font><strike>í</strike>-t<font size=1><sup>h</sup></font>ï' [3]</td> <td>í-<u>?</u>oxts<font size=1><sup>h</sup></font><strike>í</strike>-t<font size=1><sup>h</sup></font>ï' [4]</td> <td>p<font size=1><sup>h</sup></font>a-<u>?</u>óxts<font size=1><sup>h</sup></font><strike>í</strike>-k<font size=1><sup>h</sup></font>ï'-neBa</td></tr> <tr><td>Miranya</td> <td>ts<font size=1><sup>h</sup></font>ane</td> <td>míñéék<font size=1><sup>h</sup></font>y</td> <td>maak<font size=1><sup>h</sup></font>íni</td> <td>ts<font size=1><sup>h</sup></font>anéná<u>?</u>péBahk<font size=1><sup>h</sup></font>áts<font size=1><sup>h</sup></font>i</td> <td>ts<font size=1><sup>h</sup></font>á<u>?</u>ohts<font size=1><sup>h</sup></font>i</td> <td>gotzehihnwa</td> <td>zohógatigá</td> <td>rowicka</td> <td>zömöthohca<font size=1></td> <td></font>p<font size=1><sup>h</sup></font>á<u>?</u>ohts<font size=1><sup>h</sup></font>ík<font size=1><sup>h</sup></font>y</td></tr> <tr><td>Faai</td> <td>da<b>h</b>é</td> <td>mäna<b>h</b>é</td> <td>da<b>h</b>é amani</td> <td>nagamaga</td> <td>dabékuiro</td> <td>énémé da<b>h</b>é</td> <td>moto:i kaima da<b>h</b>é</td> <td>higaikai da<b>h</b>é</td> <td>nagaahäbäkuiro<font size=1></td> <td></font>aiyoäna</td></tr> <tr><td><a name="BMR">Muinane</a></td> <td>sááno</td> <td>míínokk<strike>i</strike></td> <td>míínokk<strike>i</strike> sááno</td> <td>míínokk<strike>i</strike> míínokk<strike>i</strike></td> <td>sa-<u>?</u>úse</td> <td>[5] xúúga-<u>?</u>use-t<strike>i</strike> [1]</td> <td>[5] xúúga-<u>?</u>use-t<strike>i</strike> [2]</td> <td>[5] xúúga-<u>?</u>use-t<strike>i</strike> [2][1]</td> <td><font size=1>[5] </font><font size=1>xúúga-</font><font size=1><u>?</u>use-t<strike>i</strike> igééneme<u>?</u>exé</font></td> <td>Fa-<u>?</u>úsee-kk<strike>i</strike></td></tr> <tr><td>Imihita</td> <td>tenétogüné</td> <td>mibákö</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Witoto-Ocaina</b></font></td></tr> <tr><td><a name="OCA">Ocaina</a></td> <td>t<font size=1><sup>y</sup></font>a-</td> <td>ha<strike>n</strike>aa</td> <td>ha<strike>n</strike>ãã-ma<u>?</u>-t<font size=1><sup>y</sup></font>áá-ma<u>?</u></td> <td>nahï~<u>?</u>xanó</td> <td>t<font size=1><sup>y</sup></font>a<u>?</u>-Fï'ï'Foro<u>?</u></td> <td>a<strike>n</strike>ííra Fáti</td> <td>[6] ha<strike>n</strike>ááma<u>?</u></td> <td>[6] at<font size=1><sup>y</sup></font>ora-bi<strike>ñ</strike>i<u>?</u></td> <td>[6][4]</td> <td>hanã<u>?</u> Fáti</td></tr> <tr><td><a name="HUX">Nipode</a></td> <td>da</td> <td>ména</td> <td>da.áma-ni</td> <td>pigo-ména-ri.e</td> <td>hu-bé-ba</td> <td>ené-pebamo dá</td> <td>ené-pebamoména</td> <td><font size=1>ené-pebamo da.áma-ni</td> <td></font><font size=1>ené-pebamo pigo-ména-ri.e</td> <td></font>nagá-peba</td></tr> <tr><td><a name="HTO">Meneca</a></td> <td>da</td> <td>ména</td> <td>da.áma-ni</td> <td>Fï'go-ména-ri.e</td> <td>hu-bé-kuiro</td> <td>ené-Fethimo da</td> <td>ené-Fethimo ména</td> <td>ené-Fethimo da ámani</td> <td><font size=1>ené-</font><font size=1>F</font><font size=1>ethimo </font><font size=1>F</font><font size=1>ï</font><font size=1><sup>|</sup></font><font size=1>go-amari.e</font></td> <td>nagá-Fethi</td></tr> <tr><td><a name="HUU">Murui</a></td> <td>daje</td> <td>mena</td> <td>daje amani</td> <td>naga amaga</td> <td>dabecuìro</td> <td>enefebe-ll<strike>i</strike>mo daca<strike>ì</strike></td> <td>enefebe- ll<strike>i</strike>mo menaca<strike>ì</strike></td> <td>enefebeimo daca<strike>ì</strike> amani</td> <td>enefebe- ll<strike>i</strike>mo naga amagaca<strike>ì</strike></td> <td>nagafebell<strike>i</strike></td></tr> <tr><td>Nonuya</td> <td>da:mü</td> <td>mna:amüy</td> <td>mwünametsumahe</td> <td>mwünam mname</td> <td>daf ehe:tê</td> <td><font size=1>dafwehe:te</font><font size=1><sup>^</sup></font><font size=1> nanida:m</font><font size=1><sup>e</sup></font></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font>minaf<sup>e</sup>heti</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Andoque </b></font></td></tr> <tr><td><a name="ANO">Andoke</a></td> <td><i>u</i>sidé</td> <td><i>u</i><i>ú</i>h<i>u</i>má</td> <td>[2] [1]</td> <td>[2] [2]</td> <td><i>u</i>i-hako-domi pãá~</td> <td><font size=1>ku'sí-hako-domi-ka [1]</td> <td>ku'sí-hako-domi-ka [2]</td> <td>ku'sí-hako-domi-ka [2] [1]</td> <td>ku'sí-hako-domi-ka [2] [2]</td> <td></font>ka'-hako-domi-pãã </td></tr> </table><h2><a name="waikuru"><font color="#0000FF">Macro-Waikurúan</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Matacoan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="CAQ">Chulupi</a></td> <td>huéshla</td> <td>näpú</td> <td>pú-shana</td> <td>it-chat-cúch</td> <td>huéshla-noétj</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CRT">Chorote</a></td> <td>i'f<font size=1><sup>w</sup></font>jenli<u>?</u></td> <td>ti'mes</td> <td>na'xape</td> <td>ix'njulitsi</td> <td>yen-sikio-no</td> <td>iyenthle-tamni</td> <td>ti'mes-tamni</td> <td>na'xape-tamni</td> <td>ix'njulitsi-tamni</td> <td>tiwono-sikio-ya</td></tr> <tr><td><a name="MCA">Maca</a></td> <td>aweth</td> <td>wats'huk</td> <td>wats'chat-cho-weth</td> <td>ig-wat-kuth</td> <td>aweth-tats'hai</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>lafij</td></tr> <tr><td><a name="MAD">Vejoz</a></td> <td>weyajla</td> <td>takuas</td> <td>takuya</td> <td>no-kue-poyek</td> <td>i-juantesii-ipe-[1]</td> <td>tota jinta</td> <td>loosi</td> <td>najaela</td> <td>naya</td> <td>lajelaplesa</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Gauikuruan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="KBC">Kadiweu</a></td> <td>oniniteci</td> <td>iniwataale</td> <td>iniwata-dgiini</td> <td>goatolo</td> <td>nigotino-go-baagadi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Guaicuru+</td> <td>uniniteguí</td> <td>itoada</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Southern</i></font></td></tr> <tr><td><a name="PLG">Pilaga</a></td> <td>onolíc</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="TOB">Toba</a></td> <td>nathedac</td> <td>cacayni</td> <td>cacaynilia</td> <td>nalotapegat</td> <td>nivoca cacainilia</td> <td>cacayni cacaynilia</td> <td>nathedac cacayni cacaynilia</td> <td>nivoca nalotapegat</td> <td>nivoca nalotapegat nathedac</td> <td>cacayni nivoca nalotapegat</td></tr> <tr><td><a name="MOC">Mocovi</a></td> <td>iñiateda</td> <td>iñabako</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Abipon+</td> <td>-atara</td> <td>-aka</td> <td>iñoaka iekaiñi</td> <td>naatapici</td> <td>hanamhegen</td> <td></td> <td>iñoaka loahatahete</td> <td></td> <td></td> <td>lanamrihegem</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Eastern </i></font></td></tr> <tr><td>Guachi+</td> <td>tamak</td> <td>eu-echo</td> <td>eu-echo-kailau</td> <td>eu-echo-way</td> <td>localau</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Charrúan</b></font></td></tr> <tr><td>Charrua+</td> <td>iú</td> <td>sam</td> <td>detí</td> <td>betúm</td> <td>betúm-[1]</td> <td>betúm-[2]</td> <td>betúm-[3]</td> <td>betúm-artasam</td> <td>baquiú</td> <td>guaroj</td></tr> <tr><td>Chana+</td> <td>gil</td> <td>san</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>diezmár</td></tr> <tr><td>Güenoa+</td> <td>yut</td> <td>detit</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Mascoyan </b></font></td></tr> <tr><td><a name="GVA">Guana</a></td> <td>pestin</td> <td>hãkãnit</td> <td>hãkãetnãsema</td> <td>kuadero</td> <td>se~e~mi<b>k</b></td> <td>sãã ni<b>k</b> hemi<b>k</b></td> <td>akaet ni<b>k</b> hemi<b>k</b></td> <td>akaetnasema ni<b>k</b> hemi<b>k</b></td> <td>kuatolo ni<b>k</b> hemi<b>k</b></td> <td>sohemi<b>k</b></td></tr> <tr><td><a name="LEG">N Lengua ?</a></td> <td>sla:mâ'</td> <td>a:ânít</td> <td>a:ntanslamá</td> <td>moho:k nockhâ'</td> <td>slamärmik</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>S Lengua</td> <td>thlama</td> <td>anit</td> <td>antanthlama</td> <td>howugnikha</td> <td>thlamemik</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Emok</td> <td>molek</td> <td>divastoluka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="SAP">Sanapana</a></td> <td>ins<font size=1>x</font>ipoèé</td> <td>incané<font size=1>i</font>t</td> <td>mickína-mijhmíc-moóc</td> <td>isla<font size=1>x</font> memeén-cawói</td> <td>s<font size=1>x</font>imimmíc</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> </table><h2><a name="pano"><font color="#0000FF">Macro-Panoan</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Pano-Tacanan</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Panoan</i></font></td></tr> <tr><td>Kulino+</td> <td>achapré</td> <td>rabue</td> <td>itsa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="SNI">Sensi</a></td> <td>nawuishtikoe</td> <td>rawué</td> <td>narawuekoe</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MCF">Matses</a></td> <td>patxi</td> <td>dabui</td> <td>macadilantan-tai</td> <td>daraim-pa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Araua+</td> <td>warihi</td> <td>famihi</td> <td>arishafaha</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Mainline</b></td></tr> <tr><td><a name="ATC">Atsahuaca+</a></td> <td>nikatsu</td> <td>dafuira</td> <td>shunkarama</td> <td>etcháynua</td> <td>cháynua</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Parannawa</td> <td>uste</td> <td>rane</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="PYN">Puinaua</a></td> <td>hávicho</td> <td>ravué</td> <td>pike</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Cashibo</i></td></tr> <tr><td><a name="CBR">Cashibo</a></td> <td>ádzue</td> <td>rawué</td> <td>ítsa</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="NOM">Nocamán</a></td> <td>aindzinige</td> <td>rawué</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Pano</i></td></tr> <tr><td><a name="PNO">Pánobo</a></td> <td>hawícho</td> <td>dawuó</td> <td>muken</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Shipibo</i></td></tr> <tr><td><a name="SHP">Shipibo</a></td> <td>huestiora</td> <td>rabé</td> <td>quimisha</td> <td>chosco</td> <td>píchica</td> <td>socota</td> <td>canchis</td> <td>posaca</td> <td>íscon</td> <td>chonca</td></tr> <tr><td><a name="KAQ">Capanahua</a></td> <td>wïstich</td> <td>rabich</td> <td>kimisha</td> <td>chosko</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Marubo</td> <td>pazü</td> <td>dabui</td> <td>muken</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="REM">Remo+</a></td> <td>usichari</td> <td>narabe</td> <td>narana</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><i>Tri-State </i></td></tr> <tr><td><a name="AMC">Amahuaca</a></td> <td>wuistéra</td> <td><b>r</b>ábuê</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ISC">Isconahua</a></td> <td>wëstiwa</td> <td>i narabë</td> <td>narabëjëco</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CBS">Cashinahua</a></td> <td>bestichai</td> <td>dabe</td> <td>dabe inun besti</td> <td>dabe inun dabe</td> <td>meken besti</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>meken dabeti</td></tr> <tr><td><a name="MCD">Sharanahua</a></td> <td>fïsti</td> <td>ráfï</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="YAA">Yaminahua</a></td> <td>huísti</td> <td>rháhui</td> <td>mapo</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Bolivian</b></td></tr> <tr><td><a name="KUR">Karipuna</a></td> <td>pazü</td> <td>taboe</td> <td>muken</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="PCP">Pacahuara</a></td> <td>huistixna</td> <td>irabuixna</td> <td>kimisa</td> <td>askave</td> <td>muichi</td> <td>muibui-keshna</td> <td>akire-keachna</td> <td>nepash</td> <td>pasokiro-keaxna</td> <td>muiki-kiyashna</td></tr> <tr><td><a name="CAO">Chacobo</a></td> <td>vúistita</td> <td>dávita</td> <td>téreshen</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Tacanan</i></font></td></tr> <tr><td>Sapiboca+</td> <td>pebbi</td> <td>bbeta</td> <td>kimisa</td> <td>pusi</td> <td>pisaica</td> <td>succuta</td> <td>pacalucu</td> <td>kimisacalucu</td> <td>pusuculucu</td> <td>tunca</td></tr> <tr><td>Arasa+</td> <td>nonchina</td> <td>bota</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Guariza+</td> <td>pebi</td> <td></td> <td>kimiza</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Tacana</b></td></tr> <tr><td><a name="TNA">Tacana</a></td> <td>pia-da</td> <td>beta</td> <td>kimisha</td> <td>pushi</td> <td>pishika</td> <td>sukuta</td> <td>paqalq'o</td> <td>kimsaqalq'o</td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="REY">Reyesano</a></td> <td></td> <td>mbeta</td> <td>kimisha</td> <td>poshi</td> <td>pishika</td> <td>shokota</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Maropa+</td> <td>pembive</td> <td>beta</td> <td>camisha</td> <td>puschi</td> <td>pischica</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ARO">Araona</a></td> <td>peada</td> <td>beta</td> <td>beta peada</td> <td>beta beta</td> <td>emerucuata</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>eme betave</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Cavineña</b></td></tr> <tr><td><a name="CAV">Cavineña</a></td> <td>pea-dya</td> <td>beta</td> <td>kimisha</td> <td>poshi</td> <td>pishika</td> <td>shokota</td> <td>pakaroko</td> <td>kimisakaroko</td> <td>(yatonka)</td> <td>tonka</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><b>Chama </b></td></tr> <tr><td><a name="ESE">Ese'ejja</a></td> <td>o<font size=1>I</font></td> <td>beka</td> <td>pea-beka-pee xima</td> <td>e-beka-pea-pea ai</td> <td>me-oe-xi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Huarayo</td> <td>owi</td> <td>bikapiai</td> <td>bahipiep</td> <td>bekadepiai</td> <td>iamatamata</td> <td>ai'ipiep</td> <td>bikanipiai</td> <td>bikapiyohuma</td> <td>ki'ipiha</td> <td>i'iamatamata</td></tr> <tr><td><a name="TNO">Toromono+</a></td> <td></td> <td>béka</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Chon-Mosetén</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Mosetén</i></font></td></tr> <tr><td><a name="CAS">Chimane</a></td> <td>irit</td> <td>pana</td> <td>chibin</td> <td>tsis</td> <td>cánam</td> <td>ebeuñ</td> <td>yevetige</td> <td>quencañ</td> <td>arajatec</td> <td>tac</td></tr> <tr><td>Mosetén</td> <td>irit</td> <td>pára</td> <td>chibin</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Chon</i></font></td></tr> <tr><td><a name="TEH">Tehuelche</a></td> <td>chochieg</td> <td>h'áuke</td> <td>ká'ash</td> <td>kague</td> <td>k'tsáen</td> <td>uaenecash</td> <td>aiéké</td> <td>venik'cage</td> <td>yamakeitzen</td> <td>kaken</td></tr> <tr><td><a name="ONA">Selknam+ (Ona)</a></td> <td>sôs</td> <td>sôki</td> <td>sauke</td> <td>koni-sôki</td> <td>kismarei</td> <td>kari-koni-soki</td> <td>kari-kísmarei</td> <td>karikei-konisoki</td> <td>kauken-kísmarei</td> <td>karai-kísmarei</td></tr> <tr><td>Haush+</td> <td>setaul</td> <td>aim</td> <td>shaucn</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Teushen+</td> <td>cheuquen</td> <td>xeukay</td> <td>keash</td> <td>kekaguy</td> <td>keytzum</td> <td>wenecash</td> <td>kuka</td> <td>wenekekague</td> <td>kekaxetzum</td> <td>xaken</td></tr> </table><h2><a name="ge"><font color="#0000FF">Macro-Ge</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Chiquitano-Bororoan</b></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Chiquitano</i></font></td></tr> <tr><td><a name="CAX">Chiquito+</a></td> <td>etama</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Bororoan</i></font></td></tr> <tr><td><a name="BOR">Bororo</a></td> <td>ure mitótuje</td> <td>ure póbe</td> <td>ure póbe ma jéw metúya bokwáre</td> <td>ure póbe púibìji</td> <td>ure ikéra aobodúre</td> <td>bóture ikéra aobowúto</td> <td>ikéra metúya pogédu</td> <td>ikerakó boeyadadáw</td> <td>ikerakó boeyadádaw mekíw</td> <td>ikerakó boejéke</td></tr> <tr><td><a name="UMO">Umotina</a></td> <td>ínukurukva:|</td> <td>p<u>o</u>pthu<u>e</u>'</td> <td>pup<u>e</u>'riká</td> <td><b>u</b>m<u>e</u>'ta pitukwá</td> <td><b>u</b>m<u>e</u>'ta kiáuá</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Botocudoan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="KQQ">Botocudo (Krenak)</a></td> <td>potchik</td> <td>grimpó</td> <td>crotouúp</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Rikbaktsá</b></font></td></tr> <tr><td>Rikbaktsa</td> <td>aistu:ba</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Ge</b></font></td></tr> <tr><td>Amho+</td> <td></td> <td>rí</td> <td>tekôi</td> <td>ringrikár</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Ingain+</td> <td>biré</td> <td>rí</td> <td>tuktain</td> <td>seanne</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Northern</i></font></td></tr> <tr><td><a name="XRA">Canela (Krahô)</a></td> <td>pyxit</td> <td>ipijakrut</td> <td>inkrê</td> <td>[2][2]</td> <td>[2][2][1]</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="RAM">Apanhecra</a></td> <td>haputschitti</td> <td>ipiacauttu</td> <td>inger<i>e</i></td> <td>ipiacnitu pähu ipiacnitu</td> <td>igachrützo</td> <td>itawuna</td> <td>itawuu:na</td> <td>iutawuuu:na</td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Ramococamecra</td> <td>pütit</td> <td>iakrüte</td> <td>inklüt</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>muru<i>a</i></td></tr> <tr><td>Kencateye</td> <td>buc<font size=1><sup>y</sup></font>i't<i>i</i></td> <td>da<font size=1><sup>i</sup></font>kru:t</td> <td>donkr<i>e</i></td> <td>da<font size=1><sup>i</sup></font>krutpai</td> <td>toxòkète</td> <td>hi'kotonoc<font size=1><sup>y</sup></font><i>i</i></td> <td>inõ</td> <td>hi'p<i>e</i>ri</td> <td>hok<i>a</i>tne</td> <td></td></tr> <tr><td><a name="XRE">Creye</a></td> <td>mbu.c<font size=1><sup>y</sup></font><i>i</i>.d</td> <td>i.bja:s<font size=1><sup>y</sup></font><i>ü</i>'.d</td> <td>nkri</td> <td>[2]ne.[2]</td> <td>[2]ne.[2] [1]</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="XRI">Caraho</a></td> <td>ita</td> <td>ai-croud</td> <td>in-crai</td> <td>ipacroutpai</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="APN">Apinaye</a></td> <td>puti</td> <td>adkru:te</td> <td>adkrunati</td> <td>adkrunädkru</td> <td>adkrunädkruputi</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="TXU">N Cayapo</a></td> <td>poudi</td> <td>amaïcrout</td> <td>amaïcrout ikicket</td> <td>[2][2]</td> <td>[2][2] kiekret</td> <td>amaïc-amaïk-amaïk</td> <td>[6]-ikiet</td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Central</i></font></td></tr> <tr><td><a name="XAV">Xavante</a></td> <td>mitsi</td> <td>maparane</td> <td>nhi'umdatõ</td> <td>maparanetsi'uiwana</td> <td>i~mrotõ</td> <td>i~mropö</td> <td>wawinhi'umdatõ</td> <td>i~rãdzahu</td> <td>para'õtõwe</td> <td>mitsitob'ãi'ã</td></tr> <tr><td><a name="XER">Cherente</a></td> <td>sebis<i>i</i></td> <td>ponhuan<i>e</i>:</td> <td>sikuanõwaipsi<i>ä</i></td> <td>urenekam<i>o</i>ri~</td> <td>sumikuadsaured<i>i</i></td> <td>kalesauzeid<i>i</i></td> <td>wanerodsauered<i>i</i></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="XKR">Chacriaba+</a></td> <td>hemerotong</td> <td>prané</td> <td>escumtatong</td> <td>moropõè</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><i>Southern</i></font></td></tr> <tr><td><a name="KGP">Kaingang</a></td> <td>pir</td> <td>règre</td> <td>tãgtu~</td> <td>ve~ñ-kãggra</td> <td>'<u>sh</u>i<font size=1><sup>ng</sup></font>ko</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="XOK">Xokleng</a></td> <td>toktenúnlo</td> <td>nunengla:é:glo</td> <td>umarikélko</td> <td>umpétko</td> <td>undupélemo</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Kamakanan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="VKM">Kamakan+</a></td> <td>uhaetoh</td> <td>ingu</td> <td>ingu-tahueté</td> <td>ing-hué</td> <td>ueh-hié</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Kutasho+</td> <td>yhueto</td> <td>izé</td> <td>ize-te-hueto</td> <td>ize-té-schezé</td> <td>ize-te-schezé-hue</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Maxakalían</b></font></td></tr> <tr><td><a name="MBL">Mashakali</a></td> <td>pocchaenàng</td> <td>haihg</td> <td>haigunhgnill</td> <td>haihg-chating</td> <td>haihg-chihating</td> <td>hathihg-schihathing</td> <td>hathink-chihathing</td> <td>hathink-chihating</td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Purian</b></font></td></tr> <tr><td>Coroado+</td> <td>chambiüan</td> <td>chíri</td> <td>pa-tapacun</td> <td>pa-pamdé</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>chabrandáiche</td></tr> <tr><td><a name="PRR">Puri+</a></td> <td>omi</td> <td>kuriri</td> <td>prika</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td>Coropo+</td> <td>ipáign</td> <td>alinkrin</td> <td>patapakun</td> <td>patapamasé</td> <td>shambri-chita</td> <td>chambrindaine</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>chambrindaine</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Fulnió</b></font></td></tr> <tr><td><a name="FUN">Fulnió</a></td> <td>fathoá</td> <td>tkano</td> <td>lixino</td> <td>sa`totkáno</td> <td>khoyá</td> <td>khoyáfthoa-thak-fathoá</td> <td>khoyáfthoa-thakê-tkáno</td> <td>khoyáfthoa-thak-lixíno</td> <td>khoyáfthoa-thak-[4]</td> <td>khoyatkano</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Karajá</b></font></td></tr> <tr><td><a name="KPJ">Caraja</a></td> <td>wadewo</td> <td>wadebothoa</td> <td>wadeboaheodo</td> <td>wadebojeodo</td> <td>wadewajouclay</td> <td>wadewasori</td> <td>natirolay</td> <td>natou</td> <td>naoubio</td> <td>wadewa-souwai</td></tr> <tr><td><i>(Palha)</i></td> <td>s<i>o</i>kh<i>o</i>d<sup>é</sup>re</td> <td>nâti</td> <td>nâtã</td> <td>inãbi<i>o</i>â</td> <td>irüre</td> <td>dab<i>o</i> [1]</td> <td>dab<i>o</i> [2]</td> <td>dab<i>o</i> [3]</td> <td>dab<i>o</i> [4]</td> <td>dab<i>o</i> itue:ra</td></tr> <tr><td>Javaé<i></td> <td></i>zohódi</td> <td>ináti</td> <td>nádo</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Ofaye</b></font></td></tr> <tr><td><a name="OPY">Opaye</a></td> <td>enex-há</td> <td>yakwári</td> <td>kixha he~xerikayó</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Guato </b></font></td></tr> <tr><td><a name="GTA">Guato</a></td> <td>chenai</td> <td>deu-uni</td> <td>chum</td> <td>dekai</td> <td>toera</td> <td>[1] caicaira</td> <td>duuini-caicaira</td> <td>[3]-caicaira</td> <td>[4]-caicaira</td> <td>quinoida</td></tr> </table><h2><a name="saiso"><font color="#0000FF">S American isolates</a></h2><table> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Jabutian</b></font></td></tr> <tr><td><a name="JBT">Yabuti</a></td> <td>nichi</td> <td>yawo</td> <td>yawo yawo</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ARK">Aricapu</a></td> <td>owá</td> <td>kroko</td> <td>kamekü</td> <td>ärikapó</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Mapudungu</b></font></td></tr> <tr><td><a name="ARU">Mapudungu (Mapuche)</a></td> <td>kiñe</td> <td>epu</td> <td>küla</td> <td>meli</td> <td>kechu</td> <td>kayu</td> <td>relqe</td> <td>pura</td> <td>ailla</td> <td>mari</td></tr> <tr><td><a name="HUH">Huilliche</a></td> <td>quiñe</td> <td>epu</td> <td>quil-la</td> <td>mel-li</td> <td>quechu</td> <td>cayu</td> <td>ielghe</td> <td>purra</td> <td>aylla</td> <td>marri</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Aikaná</b></font></td></tr> <tr><td><a name="TBA">Huari</a></td> <td>amemee</td> <td>atukai</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font><font size=1></td> <td></font><font size=1></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td>Masaca</td> <td>amäme</td> <td>atuka</td> <td>ümaitü</td> <td></td> <td></td> <td><font size=1></td> <td></font><font size=1></td> <td></font><font size=1></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Chipayan</b></font></td></tr> <tr><td><a name="CAP">Chipaya</a></td> <td>tsi</td> <td>pishk</td> <td>chep</td> <td>paxpix</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="URU">Uru</a></td> <td>shi</td> <td>piske</td> <td>chep</td> <td>pácpic</td> <td>paanucu</td> <td>pacchui</td> <td>tohoco</td> <td>cohonco</td> <td>sankau</td> <td>kalo</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>Lule-Vilelan</b></font></td></tr> <tr><td>Lule</td> <td>alapeá</td> <td>tamóp</td> <td>tamlip</td> <td>locuép</td> <td>[4] moitlé [1]</td> <td>[4] moitlé [2]</td> <td>[4] moitlé [3]</td> <td>[4] moitlé [4]</td> <td>[4] moitlé [4] [1]</td> <td>ysyauómp</td></tr> <tr><td><a name="VIL">Vilela</a></td> <td>yaagüit</td> <td>uke</td> <td>nipetuéi</td> <td>yepcatalèt</td> <td>isignislè</td> <td>isig teèt yaaguit</td> <td>isig teèt [2]</td> <td>isig teèt [3]</td> <td>isig teèt [4]</td> <td>isig ukè nislè</td></tr> <tr><td><font color="#0000FF"><font size=+1><b>And...</b></font></td></tr> <tr><td><a name="KBH">Camsá</a></td> <td>kánje</td> <td>úta</td> <td>únga</td> <td>kánta</td> <td>sháchna</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td>bnítsan</td></tr> <tr><td><a name="TJM">Timucua+</a></td> <td>yaha</td> <td>yucha</td> <td>hapu</td> <td>cheqeta</td> <td>marua</td> <td>mareca</td> <td>piqicha</td> <td>piqinahu</td> <td>peqecheqeta</td> <td>tuma</td></tr> <tr><td><a name="MYR">Muniche</a></td> <td>wuítsaa</td> <td>útspa</td> <td>u:tshuma</td> <td>u:tspatsh</td> <td>tsaâ'xowa</td> <td>tsokta<font size=1></td> <td></font>kantshis<font size=1></td> <td></font><font size=1></td> <td></td> <td></font></td></tr> <tr><td><a name="CON">Cofan</a></td> <td>fue<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>koangi<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>k<font size=1><sup>h</sup></font>oanífué<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>k<font size=1><sup>h</sup></font>attufayi<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>fuefayi<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>k<font size=1><sup>h</sup></font>áfaiseyi<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>k<font size=1><sup>h</sup></font>áfaise koangi<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>k<font size=1><sup>h</sup></font>áfaise k<font size=1><sup>h</sup></font>oanífué<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>k<font size=1><sup>h</sup></font>áfaise k<font size=1><sup>h</sup></font>attufayi<u>?</u>k<font size=1><sup>h</sup></font>o</td> <td>tive pa<u>?</u>tssi</td></tr> <tr><td><a name="PUQ">Puquina+</a></td> <td>pesk</td> <td>so</td> <td>kanak</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CAW">Callahuaya</a></td> <td>ujsi</td> <td>soo</td> <td>capi</td> <td>pill</td> <td>chisma</td> <td>thajwa</td> <td>qajsi</td> <td>wasa</td> <td>nuqui</td> <td>khocha</td></tr> <tr><td><a name="YUE">Yuracare</a></td> <td>lecta</td> <td>lasie</td> <td>livi</td> <td>lapsa</td> <td>cheti</td> <td>chicheti</td> <td>livi tese</td> <td>lasie tese</td> <td>lecta tese</td> <td>livanti</td></tr> <tr><td>Yahgan (Yamana)</td> <td><b>u</b>k<i>o</i>ali</td> <td>k<sup>e</sup>mbaib(a)i</td> <td>maten</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="ALC">Qaqasqar (Alacaluf)</a></td> <td>takonaïdo</td> <td>tilkaaon</td> <td>kouf'ir</td> <td>aïtetele</td> <td>koupachpé</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="KZW">Kiriri</a></td> <td>bihé</td> <td>wachani</td> <td>wachanidikié</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="IRA">Iranshe</a></td> <td>kètamuê</td> <td>numá</td> <td>patekipú</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="MZP">Movima</a></td> <td>sota<u>?</u>-</td> <td>oy-</td> <td>tas-</td> <td>oyka-</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> <tr><td><a name="CAT">Cayuvava</a></td> <td>karáta</td> <td>mítia</td> <td>kulápa</td> <td>chada</td> <td>méndau</td> <td>kárata-írubu</td> <td>mitia-írubu</td> <td>kulápa-írubu</td> <td>chada-írubu</td> <td>búrúrutché</td></tr> <tr><td><a name="YAU">Yuwana</a></td> <td>ya'toa</td> <td>i hweka'ti</td> <td>hweya'ti</td> <td>aiha'ti</td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td> <td></td></tr> </table> <hr> <A HREF="newg.htm">[ Next file ]</A> <A HREF="numbers.shtml">[ Language Index ]</A> <A HREF="default.html">[ Home ]</A> </BODY></HTML>